Nationale Partij herleeft in Zuid-Afrika

In 2005 werd in Zuid-Afrika de Nieuwe Nationale Partij, doorstart van de Nationale Partij, opgeheven. Maar inmiddels is de Nationale Party herrezen. Ze neemt nu afstand van apartheidserfenis van Verwoerd en Vorster en wil het denken in kleuren en rassen doorbreken.

Gaan oude tijden herleven in Zuid-Afrika? In de aanloop naar de verkiezingen volgend jaar heeft een groep mensen de Nationale Partij nieuw leven ingeblazen. Onder de vlag met dezelfde kleuren en dezelfde symbolen als de partij van F.W. de Klerk en diens voorgangers Botha, Verwoerd en Vorster vaart de partij echter een andere, non-raciale koers. ,,Zuid-Afrika is voor iedereen.''

Juan Duval Uys (41) is een van de initiatiefnemers. Hij ziet zichzelf al in parlement zitten, volgend jaar: ,,Ik heb mijn leven er omheen gepland, dus het zal de grootste teleurstelling in mijn leven zijn, als het niet gebeurt.'' Maar hij heeft goede hoop. ,,De steun die we krijgen is enorm. We kunnen het nauwelijks bijbenen. En veel daarvan komt van de zwarte bevolking.''

De oorspronkelijke NP, vooral bekend vanwege het creëren en opleggen van het apartheidssysteem in Zuid-Afrika, begon na de verkiezingen van 1994 een onzekere reis. Na 1997 maakte ze geen deel meer uit van de regering en veranderde ze haar naam in Nieuwe Nationale Partij - gedeeltelijk in de hoop zo afstand te kunnen nemen van haar verleden en een nieuwe start te kunnen maken. Dat lukte echter niet en na twee verkiezingsnederlagen, in 1999 en 2004, werd de partij in 2005 opgeheven. Veel aanhangers sloten zich aan bij een van de drie grote politieke partijen. Volgens Uys staan tal van hen nu te trappelen om terug te keren.

James Selse, voorzitter van een van deze grotere partijen, de Democratic Alliance (DA), lijkt niet onder de indruk. Hij neemt het NP-initiatief niet serieus nemen. ,,De kiezers zijn niet gek. Wat de partij ook zegt, ze kijken hier dwars doorheen. Dezelfde naam, dezelfde symbolen en kleuren - het is een ruwe poging een partij nieuw leven in te blazen onder de vlag van F.W. de Klerk.

Hoe minder serieus de partij genomen wordt, des te groter straks de schok, meent Uys. Volgens hem zoekt zij niet naar steun van oude leiders - of het moet, inderdaad, F.W. de Klerk zijn. De man van het uur van verzoening, de man die stond voor wat hij zei. En wat hem betreft: ,,We hebben hem bezocht en al onze plannen met hem besproken. Hij zei dat we niet wisten waar we aan begonnen, maar dat hij er geen probleem mee had.''

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=120660

"Tijd van knuffelen van dictators is voorbij"

De oproep van de Afrikaanse leiders aan het adres van Zimbabwe’s politieke leiders president Robert Mugabe en oppositieleider Morgan Tsvangirai om een regering van nationale eenheid te vormen, lijkt in Zuid-Afrika weinig draagvlak te hebben. Het is in ieder geval niet genoeg. Tijdens een debat in de Universiteit van Kaapstad riep voormalig aartsbisschop Desmond Tutu opnieuw op tot militaire interventie ‘om de situatie in het land te stabiliseren’.

“We willen vrede en kalmte voor Zimbabwe. We willen zien dat dit land weer op wordt gebouwd en dat de vluchtelingen die tegen hun zin in Zuid Afrika zijn, terug kunnen keren naar een veilig thuisland. We willen dat de Afrikaanse leiders opstaan, de verkiezingen ongeldig verklaren en Mugabe berispen”, aldus Tutu.

Zijn oproep vond een echo in uitspraken van sociaal activiste Mamphela Ramphele die sprak over de cultuur van onschendbaarheid die in Afrika lijkt te regeren: “We moeten tot de eerlijke conclusie komen dat overheidsbeleid in postkoloniaal Afrika heeft gefaald. We hebben niet begrepen hoe goed te regeren, namelijk door het delegeren van leiderschap en verantwoordelijkheid waardoor er een klimaat ontstaat waarin iedereen zijn beste bijdrage kan leveren. In plaats daarvan zien we leiders, despoten, opstaan die vrij zijn van vervolging: Mobutu, Idi Amin, Charles Taylor en nu ‘Oom Bob’.”

De vraag waarom Afrikaanse leiders zo tolerant zijn ten opzichte van elkaar is moeilijk te beantwoorden, zei ze. “Maar het heeft te maken met Afrika’s ontkenning van de geesten uit het verleden; van voor, tijdens en na de tijd van kolonialisatie. Van racisme, sexisme, chauvenisme, zelf-haat. Het vraagt om meer exorcisme dan we hebben laten zien. Het heeft ervoor gezorgd dat we overgevoelig zijn voor kritiek.”

‘Moeder Engeland’

Het debat vond plaats op een significante plek. De Universiteit van Kaapstad is namelijk gevestigd op een steenworp afstand van ‘Rhodes Memorial’, een monument opgericht ter ere van Cecil John Rhodes (1853 – 1902). Rhodes, zakenman en politicus, was een fervent voorstander van kolonialisatie. Hij stond aan de wieg van het huidige Zimbabwe (voormalig Zuid Rhodesië) en heeft hier in meer dan een opzicht zijn sporen nagelaten.
En hoewel de huidige president Robert Mugabe geen kans voorbij laat gaan om zijn afschuw van de ‘Britse imperialisten’ te uiten, is Heidi Holland van mening dat het juist de Britten zijn die nu nog iets uit kunnen richten.

Holland, schrijfster van het autobiografiche boek “Dinner with Mugabe”, beschrijft Mugabe als iemand die de Britten haat, maar onderhuids een liefde heeft voor ‘Moeder Engeland’. Maar ook als een emotioneel onvolwassen persoon die compleet is afgesneden van zijn gevoelens. Zijn typisch antwoord op iedere vorm van vernedering is ‘wraak’. “Mugabe heeft heel duidelijk gemaakt dat hij een probleem met Engeland heeft. Niet met de VS, niet met de UN. Hij is geobsedeerd door de Britten. Daarom zijn het de Britten die met Mugabe moeten gaan praten. En dat gaat misschien tegen alle gevoel in, maar Mugabe is een monster en we moeten in deze situatie pragmatisch zijn en alles proberen wat we kunnen om hem te stoppen. Benader hem als iemand die ze ooit respecteerden en je vindt mogelijk een ingang naar dialoog”, aldus Holland.

Wraak

Ondertussen zouden Afrika en de internationale gemeenschap de ogen open moeten houden voor vooral ontwikkelingen op het platteland in Zimbabwe: “Mugabe weet nu dat de Zimbabwanen hem niet meer willen en hij zal wraak willen nemen. Een herhaling van de Gukurahundi, de massamoord die plaatsvond in Matabeleland in de jaren ’80, is niet ondenkbaar.”

Medeoprichter van het Economic Justice Initiative-instituut Wilmot James gaf aan dat economische sancties niets zullen oplossen “in een land wat economisch gezien al niets meer te verliezen heeft”. Hij pleitte voor politieke sancties, militaire interventie en verder “iemand die tegen Mugabe zegt: ‘Het spel is afgelopen’.” En voor de Zuidafrikaanse regering die nog steeds voor de ‘stille diplomatie’ kiest, had James ook een boodschap: “De tijd van het omhelzen en knuffelen van dictators is voorbij. Stop ermee!”

(ND 03072008)

Zimbabwanen in Zuid-Afrika: Tussen twee vuren

Terwijl Zimbabwe zich opmaakt voor de omstreden presidentsverkiezingen op 27 juni, vinden de miljoenen gevluchte Zimbabwanen in buurland Zuid-Afrika zichzelf opnieuw in de vuurlinie. Xenofobia, of ‘vreemdelingenhaat’, heeft er de afgelopen maand het leven van zeker 60 mensen geëist en dat van tienduizenden opnieuw op de kop gezet. In Soetwater, een recreatiegebied op het Kaapse schiereiland, zitten ruim 3000 mensen in een kamp te wachten op wat komen gaat. Onder hen zo’n vierhonderd Zimbabwanen. Butshwa ging kijken bij haar landgenoten om te zien hoe ze kan helpen.

De zuidelijke Kaap staat bekend om zijn schoonheid. Miljoenen toeristen vinden er ieder jaar hun weg, zich vergapend aan de blauwe zee, waanzinnig mooie vergezichten, de kneuterige havenplaatsjes en imposante bergen. Het is dan ook geen omgeving voor een vluchtelingenkamp. En toch heeft het schiereiland er eentje, sinds eind mei. Ironisch genoeg gevestigd op het terrein van een recreatiecentrum vlak aan zee.

“Hm, wat kijken jullie serieus!” zegt de jongeman uit Zimbabwe als hij ons ziet staan bij de ingang van het kamp. “Kijk naar ons”, vervolgt hij terwijl hij zijn vriend een por geeft. “Wij zijn hartstikke vrolijk”. Om er vervolgens na een laatste grijns aan toe te voegen: “Maar wat kunnen we anders?” Wijzend op de emmer water die ze bij zich hebben, vraagt hij dan of hij onze auto kan wassen.

Butshwa (38), als docente verbonden aan een internationale zendingsorganisatie, realiseert zich dat ze ook in het Soetwater-kamp had kunnen zitten. En hoewel het in haar woonplaats Muizenberg rustig is gebleven, bekent ze dat ze wel momenten heeft dat ze bang is. Zo heeft ze de afgelopen weken de trein gemeden: “Er gingen geruchten dat mensen van de trein gegooid werden”. Maar zoals met 90 procent van de geruchten die deze dagen de ronde doen, ze blijken weinig hout te snijden.

Geruchten worden vooral gevoed in de kampen waar duizenden mensen hun tijd verdrijven met praten en het vertellen van verhalen. Ongeveer de enige verbinding met de buitenwereld vormen de mobiele telefoons. Die worden dan ook fanatiek opgeladen bij ieder elektriciteitspunt wat er maar op het terrein te vinden is. Zo nodig doen de eigenaren een beroep op de medewerkers bij de tent waar moeders met babies worden geholpen en waar constant heet water nodig is.

Verder komt nieuws het kamp dat ver van de bewoonde wereld afligt, vooral binnen via bezoekers. Op het pad op weg naar het Somalische gedeelte van het kampement komen twee mannen ons tegemoet met het regionale dagblad, de Cape Times, tussen zich in. Ze zijn verdiept in een artikel op de voorpagina waarin verslag wordt gedaan van de protestmars van voornamelijk Somaliërs die de dag ervoor in Kaapstad werd gehouden.

Na zich gemeld te hebben als vrijwilliger kan Butshwa direct aan de slag met het besmeren van honderden boterhammen die dienen als ontbijt voor de kampbewoners. In tegenstelling tot de vrouwen en kinderen die het ontbijt in hun tenten bezorgd krijgen, staan de mannen in een lange rij bij de ingang van de voedseltent te wachten tot de ‘catering’ op gang komt.

De frustratie van het afhankelijk zijn, is duidelijk van de gezichten af te lezen en hangt als een deken van spanning over het terrein. Veel immigranten hadden een baan in de bouw, het restaurantwezen of in de beveiliging, en zijn nu terug bij af. Het kamp ligt te ver bij de bewoonde wereld vandaan om te kunnen blijven werken. Bovendien zijn sommigen van hen ook op de werkplaats bedreigd.
Daarbij komt dat de meesten met hun werk ook familie in hun oorspronkelijke land onderhouden. Het idee dat ze niets kunnen doen terwijl hun familie aan de andere kant hongerlijdt, is haast niet te verteren.

De Zuidafrikaanse regering wil dat de mensen terugkeren naar de communities waar ze vandaan komen. Re-integratie is het toverwoord. Maar voor veel mensen in het kamp is dat geen optie. Ze willen met behulp van de Verenigde Naties een andere en veiligere plek en als het niet anders kan, op het vliegtuig terug naar eigen land. Vooral de Somaliërs willen terug naar huis. De afgelopen jaren is met name deze groep meerdere malen slachtoffer geweest van xenofobisch-aandoend geweld en ze voelen zich allang niet veilig meer. Sadaq, een Somalische zakenman die zijn winkeltje in de township Philippi in de handen van plunderaars moest achterlaten, zegt: “Als we moeten sterven dan maar liever doodgaan in ons eigen land.” Thuis is familie, zijn er vrienden en weten ze tegen wie ze vechten. In Zuid-Afrika weten ze dat niet.

Als Butshwa klaar is met de boterhammen, helpt ze met het uitzoeken en organiseren van de stapels kleding die zijn binnengekomen. Ze krijgt het verzoek om enkele babykleertjes te brengen naar de moeders van twee pasgeboren baby’s en ze gaat op zoek. In de kampen gaat het leven tenslotte gewoon door...

Uiteindelijk belandt de Zimbabwaanse aan het voeteneind van het matras van een landgenote. Tendai (niet haar echte naam) is een 26-jarige jonge vrouw met een vriendelijk en open gezicht, omlijst door lange dunne vlechtjes. Vorig jaar is ze Zimbabwe ontvlucht en belandde uiteindelijk in een van de townships rond Kaapstad. Toen de rellen begonnen, heeft ze nog geprobeerd een andere plek te vinden om te wonen, maar ook daar wist een groepje twistzieke Xhosa’s haar te vinden. Op 24 mei zette ze voet in het Soetwater-kamp, samen met haar tien maanden oude dochtertje en haar moeder.

Volgens haar is de xenofobia al veel langer aan de gang. Als ze vertelt is haar stem zacht en eentonig, alsof ze het verhaal al tienduizend keer heeft gedaan: “Hiervoor waren er ook al spanningen. Vaak kwamen mensen en schopten tegen onze deur, riepen om geld of om eten. Nu is dat tot een uitbarsting gekomen. Ze willen dat we weggaan. De vrouwen roepen ‘Hamba kwerekwere, hamba (go, foreigner, go)’, en jongeren voegen zich daarbij.”

“Ze denken dat wij alles hebben. Ze vinden dat als ze ons om iets vragen dat we dat dus ook gewoon moeten geven: geld, eten. Ze vinden dat wij hun banen inpikken. Maar de realiteit is dat er werk is, maar dat de mensen gewoon niet willen. Nu is het bijvoorbeeld winter en dan is het donker ’s morgens, en willen ze niet uit bed komen. Bovendien willen ze minstens 150 rand per dag verdienen en nemen geen genoegen met 50 rand, wat voor de immigranten wel genoeg is.”

Ondanks positieve berichten over een groep Zimbabwanen die teruggekeerd zijn naar hun shacks in de Masiphumelele township wil Tendai er niet aan: “Ik kan niet terug naar mijn huis daar. Ze zeggen dat het veilig is, maar dat geloof ik niet.”

Terug naar Zimbabwe is echter ook uitgesloten.Veel van hun landgenoten zijn daarom uitgeweken naar buurland Zambia. “We zitten tussen twee vuren in” zegt Tendai vertwijfelt. “Thuis worden we geslagen en hier worden we mishandeld.”

Butshwa zegt dat ze meevoelt met Tendai, met ‘haar’ mensen: “Ik kan me indenken wat ze moeten doormaken. Ik weet dat ze thuis in Zim niet veilig zullen zijn, maar tegelijkertijd is het hier ook niet veilig. Ze zitten er echt tussenin, met vuur brandend aan beide kanten. Mijn hart is verdrietig en ik heb geen oplossing.”

(Bij de foto: een 'straatbeeld' van het Soetwaterkamp. Fotograaf: Martial Dansou)

Zie ook: http://www.isonline.nl/?node_id=63849

"Doodgaan in eigen land is nog beter"

Terwijl de winter met zijn koufront definitief bezit neemt van Kaapstad, proberen ruim 15.000 vluchtelingen, ontheemd na de uitbarsting van vreemdelingenhaat vorige maand, te overleven in opvangcentra en kampen rond de stad. Na bijna drie weken wachten loopt de spanning op in Soetwater, het grootste opvangkamp. ,,Als we op deze weg voortgaan, staat ons nog heel wat geweld te wachten.''

Maandagavond tegen zonsondergang meldden zich een dertiental bussen bij de poort van het kamp in Soetwater, een recreatiegebied pal aan de Atlantische kust. Omringd door hoge heuvels, met een fantastisch uitzicht over de zee en de golven die stukslaan op de rotsen, is het op een mooie zomerse dag een favoriete plek voor kampeerders en dagjesmensen.

Maar de bussen zijn er niet om toeristen af te leveren. Onder begeleiding van een politiemacht zijn ze door het provinciebestuur gestuurd om de vluchtelingen naar andere lokaties te brengen. Door gebrekkige communicatie komt het bijna tot een treffen tussen politie en de kampbewoners die de actie zien als weer een poging tot gedwongen verhuizing.

Stephen Kratz, vrijwiller en vanaf het begin betrokken bij de situatie, vindt het ,,schokkend om te zien. Niemand provoceerde, maar de politie begon zonder duidelijke orders op te rukken. Mensen vluchtten naar hogergelegen delen van het kamp en naar de kant van de zee. De leiders van de verschillende groepen nationaliteiten wilden als collectief praten met de vertegenwoordiger van de provincie. Ze wilden horen wat het plan was: waar de mensen naartoe gebracht zouden worden en wat dan de volgende stap was. De provincie wilde daarover echter niet praten. Dat zouden de vluchtelingen vanzelf wel zien.''

Sinds de vreemdelingenhaat vorige maand om zich heen greep en groepen Zuid-Afrikanen buitenlanders met geweld wegjoegen, zijn tienduizenden immigranten op de vlucht. Alleen in Kaapstad raakten 20.000 mensen ontheemd van wie bijna 3500 in het Soetwaterkamp belandden, zo'n dertig kilometer buiten de stad. In het kamp aan de zee hebben winterse elementen vrij spel: wind, regen en zon wisselen elkaar af. Tentdoeken van de tien tot vijftien grote tenten klapperen, mensen haasten zich door de regen, dekens om zich heen klemmend.

Bij een van de weinige elektriciteitspunten op het terrein staat een groep mannen. Telefoonopladers steken uit de contactpunten, met daartussen een enkel tweepitskooktoestel. Af en toe ontstaat er rumoer en blijken een paar mannen met elkaar op de vuist te gaan. Zo snel als het begint, zo snel is het ook weer over. De twee kemphanen werpen elkaar nog een paar venijnige blikken toe, maar dan is er alweer iets anders wat de aandacht opeist. Vrijwilligers met hulp van een aantal vluchtelingen vullen zandzakken om de regen buiten de tenten te houden. Binnen blijft het echter klam en vochtig. In het kamp verblijven vooral Somaliërs (2000), Zimbabwanen (400), Congolezen (400) en Ethiopiërs (300).

Baptistenpredikant John Thomas is vanaf het begin een van de drijvende krachten geweest achter het opzetten van het kamp. Hij zegt dat de overheid moet luisteren naar de gevluchte immigranten. ,,De regering hamert op re-integratie. De mensen moeten terug naar hun huizen, maar dat willen deze mensen niet. Ze zijn bang. Ze hebben horrorverhalen gehoord van mensen die wel hebben geprobeerd terug te gaan en ze zijn pessimistisch. De autoriteiten willen je niet horen. Het is alsof je tegen een muur staat te praten. Repatriëren is voor hen de enige oplossing. Het land uit.''

Sadaq, een Somalische zakenman met een smal, nadenkend en vooral jong gezicht, is somber. ,,In Somalië heerst anarchie, maar in Zuid-Afrika kunnen we ook niet langer leven. Dan kunnen we maar beter doodgaan in ons eigen land.''

Doodgaan in eigen land. Mary vraagt zich af of dat ook niet het beste is voor haar. De Zimbabwaanse vrouw van midden veertig, heeft afschuwelijke dagen achter de rug. Ze woont al vijf jaar in de township Kayelitsha, maar op een nacht drie weken geleden viel een groep mensen haar huis binnen, roofden haar televisie en andere eigendommen, verkrachtten haar en namen haar twee kinderen van 10 en 25 jaar mee. ,,Ik weet niet waar ze zijn'', zegt ze toonloos. Haar gezicht is strak, emotieloos. Haar ogen spreken van wanhoop.

Ds. John Thomas kent de verhalen. Volgens hem is integratie pas een optie nadat er eerst geluisterd is. ,,De angst van deze mensen voor de Xhosa's, de mensen die hen hebben aangevallen, is heel reëel. En dat moet je serieus nemen.''

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=115764

Bij de foto: Bij een van de weinige elektriciteitspunten op het terrein staat een groep mannen... Fotograaf: Martial Dansou

De prijs van vrijheid

Wonderlijk genoeg zijn er Zimbabwanen die hardnekkig blijven geloven in een keer ten goede in Zimbabwe. Zo iemand is Eddie Cross, in de laatste verkiezingen gekozen als parlementslid voor oppositiepartij MDC. Cross is een blanke zestiger, econoom en altijd actief geweest in de agrarische hoek. Maar hij is vooral Zimbabwaan en daarmee Afrikaan, zo benadrukt hij nog eens tijdens een bijeenkomst in Kaapstad.

Terwijl president Robert Mugabe een VN-bijeenkomst bijwoont en meepraat over de wereldwijde voedselcrisis, lijden zijn eigen mensen honger. Zo’n vier miljoen Zimbabwanen zullen dit jaar afhankelijk zijn van voedselhulp. Dezelfde voedselhulp die Mugabe de deur wijst, omdat de desbetreffende hulporganisaties de oppositie zouden steunen. Dat de 84-jarige Mugabe absoluut paranoia is, is hiermee wel bewezen. Dat is triest. Erger is, dat hij zijn land meesleept de afgrond in. Dit proces is al twintig jaar bezig en niemand lijkt hem een strobreed in de weg te kunnen leggen.

Cross gelooft dat Morgan Tsvangirai een serieuze kans maakt om de presidentsverkiezingen op 27 juni te winnen. Dit ondanks alles wat hij al uit Mugabes trukendoos heeft zien komen. Ja, Mugabe is in de positie om de verkiezingen te manipuleren.
Als hij wint en aanblijft als president, kan Zimbabwe een tweede (gesloten) Noord- Korea worden, of een Birma met een militair regime. Als Mugabe de macht overdraagt aan een opvolger, valt er niet veel verandering te verwachten. Tenzij die opvolger openstaat voor het vormen van een regering van nationale eenheid.

Het meest positieve scenario is dat Morgan Tsvangirai wint en er een soepele overgang plaatsvindt.

Daartegenover staat het scenario van de nachtmerrie: Tsvangirai wint en er volgt een opstand. De landen in de regio zouden kunnen besluiten in te grijpen om de rust te herstellen. Maar gezien de ervaringen van de afgelopen jaren is de kans groter dat ze Zimbabwe aan zijn lot overlaten onder het mom van ‘als we doen of het er niet is, is het er ook niet’. Dan zinkt het land weg in een burgeroorlog.

Cross is ernstig als hij deze landen waarschuwt: ,,Jullie kunnen je dit laatste scenario niet permitteren!’’

Hij hoeft hiervoor niet heel veel bewijzen uit de kast te halen. Het recente geweld in Zuid-Afrika tegen buitenlanders, waaronder zo’n drie miljoen tot vijf miljoen Zimbabwanen, laat zien dat de situatie in Zimbabwe directe gevolgen heeft voor de stabiliteit in de regio. En niet alleen Zuid-Afrika voelt de pijn. Ook landen als Botswana en Zambia kreunen onder het gewicht van vluchtelingen en illegale immigranten die hun grenzen overtrekken.

De regio heeft niet de capaciteit om in geval van een burgeroorlog nog eens miljoenen vluchtelingen te herbergen.

Vlak voordat Cross naar Zuid-Afrika vertrekt voor een medische ingreep, verneemt hij dat in Zimbabwe zijn arrestatie is bevolen. Hij ziet het als een waarschuwing. Het zal niet de eerste keer zijn dat hij opgepakt wordt. Ook zijn vrouw zat twee keer in de gevangenis. Wat beweegt een man als Cross om te blijven, tegen alle verdrukking in? ,,Het is een toegewijd zijn aan een principe’’, zegt hij. ,,Het is de prijs die we betalen voor vrijheid.’’

(ND100608)

Bij de foto: Een vrouw met haar kind op de rug vlucht over de grens van Zimbabwe naar Zuid-Afrika.

Mugabe legt hulporganisaties lam

KAAPSTAD/HARARE – In de aanloop naar de presidentsverkiezingen op 27 juni lijkt de regering van Zimbabwe nu ook de internationale hulporganisaties de duimschroeven aan te draaien. Zo mag Care International niet langer in het land hulp verlenen.Volgens de Zimbabwaanse autoriteiten zou de organisatie de oppositiepartij MDC steunen. Care International ontkent de aantijgingen.

De meest recente actie van de regering volgt op weken van onrust en toenemend geweld in het land. Op 27 juni gaan de Zimbabwanen opnieuw naar de stembus om definitief een nieuwe president te kiezen. ZANU-PF, de regeringspartij onder leiding van Robert Mugabe, wil tot elke prijs de overwinning behalen en gebruikt daarvoor alle denkbare middelen.

,,De afgelopen weken is een nieuwe, ongekende golf van terreur over het land gespoeld’’, zei MDCparlementslid Eddie Cross dinsdagavond tijdens een bijeenkomst in Kaapstad. Hij maakte melding van geweld en vervolging, waarbij leden van de oppositiepartij (of hun familieleden) worden opgepakt, vastgezet, gemarteld, vermoord.Honderden MDC-leden zouden afgelopen jaren door politiek geweld zijn omgekomen.

Mugabe lijkt niet eens zijn best meer te willen doen nog de schijn van een eerlijke verkiezingscampagne op te houden. Gisteren pakte de politie in Lupane, in het zuidwesten van het land, MDCleider Morgan Tsvangirai en zijn gevolg op. Tsvangirai was op verkiezingscampagne in het gebied, toen zijn konvooi werd aangehouden. Niemand is in staat van beschuldiging gesteld. Ondanks doodsbedreigingen aan zijn adres keerde Tsvangirai onlangs uit Zuid-Afrika terug naar Zimbabwe, om het in de tweede ronde op te nemen tegen Mugabe.

Zondag werd de leider van de kleinere MDC-fractie, Arthur Mutambara, opgepakt, omdat hij zich in een krantenartikel kritisch uitgelaten zou hebben over Mugabe. Hij is inmiddels weer op vrije voeten.
Vorige week werden drie Zuid- Afrikaanse journalisten opgepakt omdat ze zonder toestemming in het land aan het werk zouden zijn.De regering heeft gezegd dat ze hard zal optreden tegen buitenlandse journalisten die zich undercover in het land ophouden.Het drietal heeft een celstraf van zes maanden opgelegd gekregen.

En nu zijn dus de hulporganisaties aan de beurt. Miljoenen mensen in Zimbabwe lijden honger, mede als gevolg van economisch wanbeleid van Mugabe. Honderdduizenden worden gevoed door hulporganisaties.Volgens Mugabe zou het Westen hen gebruiken om de oppositiepartij MDC in het zadel te helpen. Volgens de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) is het juist andersom en gebruikt Mugabe voedsel als wapen om de komende presidentsverkiezingen te winnen. ,,Als in de plattelandsgebieden alleen Mugabe nog voedsel mag uitdelen, kan hij hiermee een keus kan maken welke mensen hij wil voeden. Hulporganisaties voeden iedereen die honger heeft, ongeacht de politieke voorkeur van die persoon’’, aldus een HRW-zegsman.

Eddie Cross ontkende dat de MDC een middel in de handen van het Westen is om Robert Mugabe te ‘ontmantelen’. Wel waarschuwde hij de Zuid-Afrikaanse leiders dat er op 27 juni voor hen minstens zoveel op het spel staat, als voor de mensen in Zimbabwe. Hun lot is nauw verbonden met de ontwikkelingen in het buurland.
Er is veel kritiek op president Thabo Mbeki, die door de landen in de regio was aangewezen om te bemiddelen in de crisis in Zimbabwe. Hij zou niet genoeg druk hebben uitgeoefend op Robert Mugabe en diens partij ZANU-PF om een verandering in de situatie te bewerkstelligen.

Refererend aan het recente geweld tegen buitenlanders in Zuid-Afrika waarbij zeker zestig mensen omkwamen en tienduizenden buitenlanders op de vlucht zijn geslagen, zei Cross dat Zuid-Afrika niet moet onderschatten hoe de uitkomst van de verkiezingen de situatie en stabiliteit van Zuid- Afrika beïnvloedt: ,,De stroom mensen uit Zimbabwe naar Zuid- Afrika is enorm. Zuid-Afrika moet zich realiseren wat de gevolgen kunnen zijn voor de economie, voor zijn imago en voor de sociale samenhang en stabiliteit, als straks nog meer Zimbabwanen naar hun townships komen. De afgelopen weken hebben laten zien dat Zuid-Afrika niet nog meer vluchtelingen kan herbergen.’’

(ND 050608)

Onderstroom

Langzaam maar zeker lijkt het geweld tegen buitenlanders hier in Zuid Afrika af te nemen. Wat overblijft zijn grote groepen ontheemde mensen, schuilend bij politiebureaus, in kerken en in tijdelijke kampen. De volgende fase in het vluchtelingendrama is begonnen met berichten van hulporganisaties over een gebrek aan goede basisvoorzieningen zoals schoon water, voldoende voedsel en hygiene. Infecties en ziektes steken de kop op, gevoed door het koude winterweer.

Ondertussen groeit de kritiek op de overheid. En het wantrouwen dat er een politiek spel wordt gespeeld. Sinds het begin van de onlusten gaan geruchten rond over etnisch geweld - geweld tussen de zwarte Zuidafrikanen onderling. Zo zouden Zulu's in Johannesburg mensen van de Shangaan-stam hebben uitgezocht om hen terug te sturen naar 'waar ze vandaan komen' (de Limpopo-provincie). Sleutel tot het al dan niet mogen blijven zou het woord voor 'elleboog' zijn. Weet je het Zulu-woord ('Indololwane') niet, dan moet je vertrekken.

Een vriendin van mij in Pretoria vertelde me dat ze gisteren twee keer mensen aansprak in Zulu, maar dat deze niet wilden reageren in Zulu. Desgevraagd bleken ze bang te zijn om hun taal te spreken. Ze wilden niet het risico lopen dat ze als Zulu herkend zouden worden door iemand van de Sesotho-bevolking die in deze regio in de meerderheid is.

Er bestaat kans dat de frustratie richting de amakwerekwere (zo worden buitenlanders uit Afrika hier genoemd) overgaat in een oplaaien van geweld tussen de veschillende stammen in Zuid Afrika. Wie herinnert zich niet het bloedige treffen tussen ANC en Inkatha in KwaZulu Natal in de jaren '80 en '90.
In Afrika gaat politiek zelden over partijen en politieke standpunten. Politiek is altijd terug te brengen op een stam, een bevolkingsgroep, hun belangen en gewoontes, hun macht.

Het is dus niet heel ondenkbaar dat de xenofobia die momenteel in Zuid Afrika huishoudt een onderstroom heeft. De machtsverhouding tussen bijvoorbeeld de Xhosa en de Zulu-bevolking is een gevoelige. Thabo Mbeki, de uitgaande president, is een Xhosa. Jacob Zuma, de nieuwe opkomende man en mogelijk toekomstige president, is een Zulu. En de meerderheid in zijn kabinet zal dus (?) bestaan uit Zulu's. Daarbij komt dat hij een hekel heeft aan Robert Mugabe die Zimbabwe terroriseert en daarin de Ndebele (de tweede grote stam in Zimbabwe) hierin aan zijn kant vindt.

Voor de Xhosa's in Zuid Afrika kan dit een heel bedreigend plaatje zijn. En dus, wie weet, hoeveel van de bestaande xenofobia niet wordt gebruikt om Zulu's zwart te maken en onder druk te zetten?

Ik kan het niet bewijzen, maar als ik de puzzelstukjes zo een voor een onder ogen krijg, dan denk ik: Wat we de afgelopen weken hier hebben gezien is het topje van de ijsberg. En wie weet wat er nog allemaal onder zit.

Howszit?

“Howszit?” De Zuidafrikaan floept het er in een adem uit, maar het zijn eigenlijk drie woorden: “How is it?” (Hoe gaat het ermee?) Het is een begroeting, een vraag waarop eigenlijk geen antwoord wordt verwacht. De mensen in het vluchtelingenkamp onder de rook van Kaapstad wachten in veel gevallen de vraag niet eens af. Ze willen wel vertellen hoe het met hen gaat...

“Hm, wat kijken jullie serieus!” zegt de jongeman uit Zimbabwe als hij ons groepje ziet staan. We zien er waarschijnlijk wat beteuterd uit, niet goed wetend hoe te reageren op de eerste kennismaking met zoveel ellende bij elkaar. “Kijk naar ons”, vervolgt hij terwijl hij zijn vriend een por geeft. “Wij zijn hartstikke vrolijk”. Om er vervolgens na een laatste grijns aan toe te voegen: “Maar wat kunnen we anders?”

“Wat kunnen we anders?” zeggen ook de twee Somalische zakenmannen die hun winkeltjes in Philippi, een van de townships rond Kaapstad, hebben moeten achterlaten. Hun eigendommen, hun dagelijkse bestaan overgeleverd aan de grijpgrage handen van de mensen in hun straat. De lokale Zuidafrikanen die genoeg hebben van ‘buitenlanders die onze banen en huizen inpikken’. Sadaq zegt dat ze nog hebben geprobeerd te praten met de gemeenteraad, met de politie. Maar het mocht niet baten. “Toen ik de politie belde omdat ik werd bedreigd, kwamen ze om te kijken hoe het met me ging en hebben me uiteindelijk meegenomen naar het politiebureau.” In Somali-e heerst anarchie, maar in Zuid-Afrika kunnen ze ook niet langer leven. “Dan kunnen we maar beter doodgaan in ons eigen land.”

“Doodgaan in eigen land”. Mary vraagt zich af of dat ook niet het beste is voor haar. De Zimbabwaanse heeft afschuwelijke dagen achter de rug. Ze woont al 5 jaar in de township Kayelitsha, maar vrijdagnacht viel een groep mensen haar huis binnen, roofden haar televisie en andere eigendommen, verkrachtten haar en namen haar twee kinderen van 10 en 25 mee. “Ik weet niet waar ze zijn”, zegt ze toonloos. “Ik heb het de politie verteld, maar ik weet niet of ze wat doen”. Mary is afschuwelijk bang. Als ze ’s nachts naar het toilet moet en de grote tent uitloopt waar de vrouwen en kinderen slapen, dan stelt ze zich voor hoe ze weer verkracht wordt. “Ik weet niet wat er mis is met deze mensen”.

“Ik weet niet wat er mis is”. John uit de Democratische Republiek Congo vluchtte voor het politieke geweld in zijn eigen land. Maar hij begrijpt niet welke geest er opeens is gevaren in zijn Zuidafrikaanse broeders en zusters.
John werkt als beveiligingsbeambte bij een bedrijf. Terwijl hij aan het werk was, kreeg hij een telefoontje van zijn huisbaas: “John, je kunt maar beter niet thuiskomen want ze halen op dit moment je huis leeg”. Hij is inderdaad niet meer naar huis teruggekeerd. Naar zijn werk kan hij ook niet langer. Het kamp ligt aan de andere kant van de stad en er is geen transport. Hij heeft niets meer. Is terug bij af. “De Zuidafrikaanse regering doet niets. De politie doet niets om ons te beschermen. We hopen dat de mensen van de UNCHR (het vluchtelingenprogramma van de Verenigde Naties, MB) hier snel komen om ons te helpen”, aldus John.

“De UNCHR moet ons helpen”, vindt ook Agnes. Deze Congoleze moeder van vijf kinderen weet anders niet hoe het verder moet. “We willen alleen maar een plaats om veilig te kunnen leven, om onze kinderen groot te brengen”, zegt ze. Wijzend op een tweepersoons matras omringd door tassen, kleding: “Voor het eerst slaap ik weer ’s nachts omdat ik weet dat ik hier tenminste veilig ben. De buren waren nooit echt aardig voor ons. En ook onze kinderen werden gepest op school. Dat was het ergste. ‘Makwerekwere’noemen ze ons.” Makwerekwere is de bijnaam die zwarte Zuidafrikanen geven aan zwarte immigranten uit de rest van Afrika. Ook van de politie ondervond Agnes weinig support. “ ‘Herinner je vaderland’, zeiden ze tegen me. Ook zij vinden dat we maar beter Zuid-Afrika kunnen verlaten.”

'Herinner je vaderland'. Dat is precies wat dominee John doet. De voorganger van de lokale baptistengemeente is min of meer aangesteld als manager over het kamp waar bijna 1300 mensen hun toevlucht hebben gezocht. Met honderden anderen die nog voor de hekken staan en voorlopig niet toegelaten kunnen worden. "Ik zou ze allemaal hier willen hebben, maar we hebben gewoon niet meer capaciteit", zegt de Zuidafrikaanse voorganger. "De premier van de provincie heeft ons allerlei materieel beloofd, maar tot dusverre heb ik er niets van gezien. We moeten het doen met wat we hier hebben, maar we hebben dringend behoefte aan mobiele keukens en toiletten." Hij ziet eruit alsof het lang geleden is dat hij voor het laatst een bed zag. Maar met een glimmend overhemd aan staat hij even later voor de camera om ge-interviewd te worden voor het televisiejournaal van die avond. Terwijl net buiten de poort de politie probeert te voorkomen dat een grote groep Somalische mannen over het hekwerk klimt om zo het kamp binnen te komen.

(Foto: Martial Dansou)

Tekenen van de tijd

Vanmorgen sprak ik Emmanuel. Een jongeman, afkomstig uit Rwanda, en gevlucht naar Zuid-Afrika nadat zijn hele familie was uitgemoord tijdens de genocide begin jaren ’90. Hij werkt nu onder meer op zondag als bewaker op de parkeerplaats van onze kerk.

Hij begon zelf over de xenofobia – het geweld dat de afgelopen 2 weken het nieuws in Zuid Afrika heeft bepaald. “Ik begrijp het niet. Waarom doen mensen dit?” vraagt Emanuel zichzelf en mij af. Er is nog niets gebeurd in de gemeenschap waar hij woont, maar hij is bang. Wat hij de afgelopen dagen heeft gezien en gehoord (en je kunt alleen maar raden naar alle geruchten die de ronde moeten doen onder mensen die bang zijn...), doet hem denken aan Rwanda. Aan dat wat hij kwam om te vergeten.

De Assemblies of God-gemeente waar ik naar toe ga, heeft de afgelopen dagen onderdak geboden aan zo’n 100 mensen die uit een van de townships hier op het Kaapse schiereiland gevlucht zijn. Vanaf morgen worden ze elders ondergebracht door de overheid.
Tijdens de kerkdienst bidden we in kleine groepen voor de situatie in het land: voor de mensen die getroffen zijn, voor mensen die betrokken zijn bij het geweld en voor politiek leiderschap in Zuid Afrika. Ook komen een 40-tal mensen naar voren, de buitenlanders die lid zijn van onze gemeente. Als gemeenteleden gaan we om ze heen staan, en bidden voor hen. Een ontroerend, maar vooral ook krachtig en veelzeggend gebaar.

En gelukkig is dat wat vandaag op heel veel plaatsen in Zuid Afrika gebeurt. Kerken zorgen niet alleen voor opvang van mensen, maar houden ook bidstonden en protestmarsen. Wat ik interessant vind is dat diverse kerkleiders de afgelopen maanden hebben gesproken over het feit dat ze een beweging van God verwachten. De tijd is er klaar voor, zegt Michael Cassidy, de oprichter en leider van African Enterprise, in zijn maandelijkse column in Today Magazine. Kijkend naar de ontwikkelingen is Zuid Afrika rijp voor een opwekking in de kerken en een reformatie in de samenleving.

Ik probeer me voor te stellen wat voor beelden dat gaat opleveren op het televisiejournaal. De kunst (of: de opdracht?) is om te proberen de tekenen van de tijd goed te lezen en te verstaan en ons niet gek te laten maken door televisiebeelden of krantenkoppen. Maar vooral voor mensen als Emmanuel, zijn naam betekent ‘God met ons’, hoop en bid ik dat ze die opwekking en reformatie snel met eigen ogen mogen gaan zien.

Profeten anno 2008?

Als de kerk niet (meer) spreekt, kan een samenleving dan verweten worden dwaalsporen te volgen? Dat is een vraag die me deze dagen bezighoudt. Gisteren hoorde ik op een symposium een Zuidafrikaanse voorganger en universitair docent spreken over de rol van de kerk in het nieuwe Zuid Afrika. Hoe zij met de afschaffing van apartheid ook haar ‘bestaansrecht’ heeft verloren in de zin van dat ze niet langer weet wie of wat de tegenstander is waartegen gewaarschuwd en waarover gepredikt moet worden. De kerk in een nieuwe context dus. Hoe ziet die eruit?

Duidelijk is dat de Zuidafrikaanse kerk niet goed weet wat ze moet zeggen als het gaat om vragen en uitdagingen van de samenleving anno 2008. Zaken als BEE (Black Economic Empowerment), landhervorming, armoede, corruptie, onderwijs... Het is zoeken naar een theologie in een nieuwe context. En in de lacune die ontstaat floreren bewegingen en kerken die de welvaartstheologie prediken: Als je maar dit of dat voor God doet of genoeg aan Hem geeft, zal Hij je zegenen met nog meer van dit of dat: geld, status, aanzien.

En hoe zit het in Nederland? De kerk in de context van 2008, hoe ziet die eruit? Kunnen we het ons veroorloven om bezorgd ons hoofd te schudden over besluiten die de politiek neemt, over de weg die de samenleving gaat, als we niet de moeite hebben genomen om ons te verdiepen in de uitdagingen van 2008? Of geloven we eigenlijk niet (meer) dat de Bijbel relevant is, dat de Bedenker en Maker van de hemel en de aarde iets te zeggen heeft over issues als stamcelonderzoek, over migratie en integratie, over klimaatverandering, over het zorgstelsel, over arbeid, over opvoeding en onderwijs? Als dat zo is, dan kunnen we inderdaad beter onze mond houden. De bijbel staat immers vol van 'profeten' die hun eigen woorden spraken en daarmee mensen vaker op een dwaalspoor brachten dan dat het hen verder hielp.

De Kerk is geroepen om profeet te zijn; iemand die woorden van Leven brengt, Waarheid. Wanneer we die taak verzaken, dan is de samenleving aan zichzelf overgeleverd. En zal ze met antwoorden en oplossingen komen voor de vraagstukken van 2008, maar het zullen bedenksels zijn die geen oplossing bieden voor wat er ten diepste scheef zit. Dat ook wij daar dan de vruchten van (zullen) plukken, kunnen we alleen maar onszelf aanrekenen.

Afrika worstelt zich een weg naar democratie

Ze is een beetje ‘edgy’, zegt ze. Ik kan in het Nederlands geen fatsoenlijk woord bedenken dat recht doet aan haar gevoel. Op het randje, wiebelig, gespannen... het is het allemaal. Emma, mijn sport-lerares, is niet meer zo zeker van de toekomst in Zuid Afrika, dat wil zeggen als blanke. Dat blijkt als we het even hebben over de meest recente ontwikkelingen in de Zuidafrikaanse politiek en het getouwtrek binnen de politie over allerlei (vermeende) corruptieschandalen.

De afgelopen maand is er geen week voorbij gegaan of er was niet een nieuwe aflevering te zien en te beluisteren in de soap ‘Welke hotemetoot wordt vandaag in de schijnwerpers gezet wegens schokkend wangedrag of gebleken onprofessionaliteit?’ Het heeft het vertrouwen van de gemiddelde Zuidafrikaan in de politiek en de politie, die toch al aan het dalen is, behoorlijk aangetast.
En dan heb ik het nog niet over de schade die Zuid Afrika internationaal gezien oploopt vanwege de van corruptie verdachte politiechef Jackie Selebi die ontslag heeft moeten nemen als hoofd van Interpol, de internationale politiemacht. En berichten over een energiecrisis waardoor critici nog weer eens de vraag opwerpen of Zuid Afrika werkelijk in staat is om de Wereldkampioenschappen Voetbal in 2010 te organiseren.

En dat allemaal in dezelfde tijd dat Kenia de voorpagina’s haalt vanwege onlusten na de verkiezingen waarbij volgens de oppositie gefraudeerd is. Kenia stond tot de verkiezingen op 27 december vorig jaar bekend als een van de meest stabiele staten in Afrika. Dat het binnen een paar dagen zomaar kan veranderen in een onveilig, onstabiel land waar ‘etnische zuiveringen’ plaatsvinden, dat kwam als een volslagen verrassing. In ieder geval voor de buitenwereld.

Al met al levert het begin van 2008 geen vrolijk plaatje op van Afrika. Het lijkt alsof het continent lijkt weg te zakken. Dan maar het bijltje erbij neergooien, de moed opgeven want “het wordt toch nooit wat”? Nee. Noem het naief maar de kunst is om te kijken naar het grotere plaatje en een tijdslijn in de gaten te houden.
Wat er in landen als Kenia en Zimbabwe gebeurt, en Zuid Afrika lijkt er iets van mee te krijgen, is de geboorte van een natie en van een democratie. De landen hebben na de onafhankelijkheid van de koloniale machten zelf moeten uitvinden hoe ze zich het beste konden organiseren. En vaak zijn ze daarin gewoon verder gegaan in de voetsporen van hun ‘patroon’. Hun bezetters gebruikten macht, manipulatie, omkoping, corruptie om de macht te kunnen houden en de vrede te bewaren. En in veel gevallen werd dit gewoon gekopieerd. In de meeste van deze landen is ‘democratie’ dan ook niet meer dan een fineerlaagje waaronder de machthebber of chief zijn eigen mensen te eten geeft. Geen wonder dus dat de oppositie in Kenia het nu echt wel welletjes vindt. Want het wordt tijd dat een andere stam uit de staatsruif kan gaan eten.

En hetzelfde geldt min of meer voor Zuid Afrika. De huidige president Mbeki is een Xhosa-man. Binnen het ANC heeft hij plaats moeten maken voor Jacob Zuma, een Zulu. En zijn aanhang heeft grote verwachtingen van deze man. Niet alleen gaat het beter worden voor de arme man en vrouw in Zuid Afrika, de Zulu heeft zijn eigen man aan het roer.
En Emma... ach, zij zou waarschijnlijk voor een blanke president zijn gegaan. Uit een onderzoek dat vorig jaar is gedaan blijkt namelijk dat 44 procent van Zuidafrikanen bij de keuze voor een politieke partij ook het criterium ‘ras’ meeneemt. .

De vraag is wat er de komende maanden gaat gebeuren in Zuid Afrika. Er is een duidelijke strijd gaande binnen het ANC. Niet alleen op het niveau van de gewone man, vooral ook tussen de leidinggevenden. Wat we zien is de worsteling van een vrijheidsbeweging die een politieke partij moet worden voor alle Zuidafrikanen! Daarin kan het nog heel veel kanten opgaan maar laten we hopen dat we daadwerkelijk op weg zijn om een democratie te worden.

Het is zoeken naar lichtpuntjes voor Mbeki

KAAPSTAD - ,,Okay, er is sprake van een crisis...'' Minister van Openbare Werken Alec Irwin gaf het uiteindelijk vorige week tijdens een spoedzitting in het parlement toe: Zuid-Afrika beleeft een stroomcrisis. Zuid-Afrika's bedrijfs- en maatschappelijke leven is ernstig ontregeld door dagelijkse stroomonderbrekingen. Is het woord 'crisis' de afgelopen maanden ook wel eens in de gedachten van president Thabo Mbeki boven komen drijven? Want ook voor hem zijn het donkere tijden.

Sinds hij tijdens de partijbijeenkomst van het African National Congress (ANC) in december onttroond werd als partijleider, lijkt Mbeki een beetje op een president in gijzeling. Met Jacob Zuma aan het roer van de regeringspartij lijkt er voor 's lands president niet veel meer te doen dan 'passen op de winkel'.

Het is misschien wel voor het eerst in zijn tien jaar als president van Zuid-Afrika dat Thabo Mbeki zich zo kan identificeren met zijn volk: op zoek naar lichtpuntjes in een situatie waarin opeens het licht is uitgegaan. Want in al zijn harde werken voor het bewerkstelligen van economische groei voor het land, heeft hij niet alleen het gros van de bevolking, maar vooral ook zijn ANC-achterban, van zich vervreemd.

De verkiezing in december van de populist Jacob Zuma als nieuwe leider van de partij was dan ook niet minder dan een motie van wantrouwen. Mbeki's macro-economische, marktvriendelijke beleid heeft het land geen windeieren gelegd, maar dat is vooral ten goede gekomen aan een kleine zwarte middenklasse. Een groot deel van de Zuid-Afrikanen is nog net zo arm, of armer, als dat ze voor de 'Wende' in 1994 waren.

Draagvlak
Jacob Zuma is ondertussen in de afgelopen twee maanden druk bezig geweest met het geruststellen van buitenlandse investeerders en het formeren van een stevig draagvlak in de top van het ANC. Waar nodig werden Mbeki-aanhangers op doodlopend spoor gezet om plaats te maken voor Zuma-denkenden. Hoewel de partijtop het ontkent, zorgt het voor een gespletenheid in de partij met twee bestuurscentra: Luthuli House, het hoofdkantoor van de regeringspartij met Zuma aan het roer, en de zittende ANC-regering met Mbeki aan het hoofd. Omdat het ANC met twee derde meerderheid in het parlement voor een groot deel het regeringsbeleid bepaalt, zou het Mbeki vleugellam maken. Een president zonder macht die zijn tijd mag uitzitten tot de verkiezingen in 2009.

Mbeki, de man achter de Afrikaanse Renaissance, zou graag als een groot staatsman de geschiedenisboeken ingaan. Maar met het einde van zijn ambtstermijn in zicht, lijkt ook dat waarop hij zich kon beroemen hem bij de handen af te breken. In buurland Zimbabwe gaat president Robert Mugabe ongestoord zijn gang en lijken maanden van bemiddelen niets te hebben opgeleverd.

In eigen land ging letterlijk het licht uit. Nationaal stroombedrijf Eskom kan de vraag naar stroom in Zuid-Afrika niet langer aan. Om de aanwezige capaciteit zo goed mogelijk te verdelen, is niet alleen de export van stroom naar buurlanden als Zimbabwe en Mozambique gestopt, maar worden grote delen van Zuid-Afrika dagelijks platgelegd.

De grote aanjagers van de economie, zoals de mijnen, kunnen door onvoorspelbare stroomvoorziening soms uren- tot dagenlang niet draaien. De kosten hiervan lopen in miljarden rand per dag. Om nog maar te zwijgen over de banen die hiermee mogelijk verloren gaan. Het blijft raden naar waar de regering in 1997 zo druk mee was dat ze geen aandacht schonk aan een rapport van Eskom dat toen al waarschuwde voor ernstige problemen in de nabije toekomst als er niet werd geïnvesteerd in het veiligstellen van de energievoorziening.

Koorddansen
Een ander heet hangijzer is het al dan niet voortbestaan van de Scorpions, een speciale politie-eenheid die de georganiseerde misdaad moet bestrijden. De eenheid werd in 2001 door Mbeki in het leven geroepen, maar is vooral in de afgelopen maanden in ongenade gevallen bij de ANC-leiding. Grootste aanleiding vormen de onderzoeken die lopen naar de handel en wandel van enkele van hun kopstukken zoals Jacob Zuma en politiecommissaris Jackie Selebi.

Wie verwacht dat Thabo Mbeki tijdens zijn 'troonrede' vandaag opeens Zuma's lijflied 'Geef mij mijn machinegeweer' zal aanheffen, kan rekenen op een teleurstelling. Volgens politiek analisten zal het een toespraak à la Mbeki worden: een puntig verhaal zonder toespelingen op wat er de afgelopen maanden in en rond zijn eigen partij is gebeurd. Hij brengt zijn boodschap, zegt wat hij belangrijk vindt, en niet wat mensen of de kiezers van hem verwachten. Hij zal allicht iets zeggen over de stroomcrisis in het land, maar met de verkiezingen voor de deur zal hij geen heel nieuwe beleidsvoorstellen lanceren.

Mbeki kan zich niet permitteren te veel buiten de ANC-perken te gaan lopen. Voor hem is het te hopen dat hij de kunst van koorddansen snel machtig wordt, als hij dit nieuwe - en voor hem waarschijnlijk laatste - parlementaire jaar wil overleven.

Zie ook: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=108436

Mag het licht aan? (2)

Geen idee waar deze illustratie vandaan komt, maar hij is erg grappig. Interessant is om te zien hoe crisissituaties vaak het meest creatieve in de mens naar boven halen.

Dit doet me overigens denken aan vroegere geschiedenisexamens waarbij je een illustratie kreeg en dan moest vertellen op welk historisch feit dit van toepassing was, en hoe het verhaal er omheen luidde. In dit geval zou het antwoord luiden:
Historisch feit - In 2008 kampt Zuid Afrika met problemen in de elektriciteitsvoorziening omdat de economische groei heeft gezorgd voor een onvoorziene grote vraag naar stroom. En voor het verhaal verwijs ik je naar de vorige bijdrage, zie hieronder.

Mag het licht aan?

Als je Zuidafrikanen deze dagen vraagt naar hun grootste frustratie, dan zullen ze je bijna unaniem vertellen over de elektriciteitsproblemen. Vooral in de afgelopen twee weken legden stroomstoringen grote delen van het land voor soms uren achtereen plat. Eskom, het nationale elektriciteitsbedrijf, kan door de sterk groeiende economie de vraag naar stroom namelijk niet langer aan. Het ‘goede’ nieuws is dat het niemand onberoerd laat. Want van de bewoners in de townships tot de industrie, iedereen komt aan de beurt. In dit land wat nog steeds op veel verschillende manieren verdeeldheid kent, zijn we hierin tenminste ‘gelijk’.

En ook de toerist mag rekenen op deze unieke culturele ervaring. Zo kwamen gisteravond ruim vijfhonderd mensen vast te zitten op de top van de Tafelberg toen rond acht uur de stroom uitviel rond Kaapstads gezichtsbepalende attractie. Behalve dat het volop gelegenheid gaf om de bijna-volle maan aan de zuidelijke hemel te bewonderen, werd het naar mate de avond inviel ook koud op de 1086 meter hoge berg. En op een dag waarop de middagtemperatuur tot boven de 30 graden was gestegen, was niemand daar echt op voorbereid.

Terwijl de schemer daalde en de wolken zich langzaam maar zeker een weg kropen naar het plateau op de top, voegde ik me bij de mensen die zich in lange rijen hadden verzameld voor het voor het gebouw van de kabelbaan. Herhaalde oproepen tot geduld gingen vergezeld van het uitdelen van flessen water en bekers hete koffie. En ondertussen ging met de ondergaande zon langzaam maar zeker echt het licht uit op de Tafelberg.

Vroege uurtjes

Toen rond half 11 de elektriciteit terug was, bleek de stroomstoring een technisch probleem veroorzaakt te hebben in het bewegingsmechanisme van de kabelbaan. De twee cabines hingen tussen hemel en aarde en 37 passagiers moesten door reddingsploegen uit hun benarde positie bevrijd worden. Het was dus niet eerder dan in de vroege uurtjes van de volgende morgen dat ik en de laatste mensen de top van de Tafelberg konden verlaten. Als we nog even gewacht hadden, hadden we de zon ook weer op kunnen zien komen. Het enige wat de directeur van Public Lighting van Kaapstad echter over de situatie wist te zeggen was dat er nu eenmaal gelijke verdeling van elektricteit moet plaatsvinden, en dat iedereen dus op stroomuitval moet rekenen.

Ziezo. Daar kunnen wij en de toeristen het mee doen. Hoe bereid ik me dus voor op een volgend bezoek aan de Tafelberg? Ik neem lessen parachutespringen? Ik zorg voor een extra rugzak met genoeg materiaal om een nacht en een dag op de bergtop door te brengen? Ik ga er niet meer ’s avonds op, zodat ik altijd nog naar beneden kan klauteren? Ik zorg ervoor dat ik mijn coördinaten weet (33° 57' 0" N, 18° 25' 0" E) en dat ik een mobiele telefoon met volle batterij bij de hand heb? Of moeten we maar gewoon helemaal stoppen met die gekkigheid van het willen gaan naar plaatsen op alle momenten van de dag?

Ondertussen is het goed te weten dat Eskom en de overheid bezig zijn een plan uit te werken om ons uit de stroomcrisis te helpen. Een 'stroomloze zondag' zit er niet in, maar mogelijk wel 'stroom-op-de-bon'.

De universele les van regenboognatie Zuid Afrika

Het ‘nieuwe’ Zuid Afrika is bijna 14 jaar oud. Nadat alle gruwelen uit de tijd van apartheid door de Waarheids- en Verzoeningscommissie in rapporten was verwoord, moest het ‘over’ zijn. Het land was vanaf dat moment de ‘regenboognatie’ en ‘proudly South African’. Anno 2008 blijken de kleuren van die regenboog echter maar met moeite in elkaar over te vloeien.

Een achttienjarige jongen rijdt een township binnen, stapt uit en begint in het wilde weg te schieten. Twintig minuten later telt de gemeenschap drie doden en een zevental gewonden. Een dag later overlijdt een tiener aan schotwonden nadat hij zou zijn neergeschoten door een Somalische winkeleigenaar. Twee gebeurtenissen uit de afgelopen twee dagen. Verhalen als deze zijn gelukkig nog vrij uitzonderlijk in Zuid Afrika waar mensen afkomstig uit een groot aantal verschillende stammen en bevolkingsgroepen naast elkaar leven. Opmerkelijk is echter dat betrokkenen en ook de berichtgeving in deze beide gevallen een duidelijke link leggen met racistische motieven en heersende onderbuikgevoelens.

Bevolkingsgroep

Volgens de Zuidafrikaanse Organisatie voor de Mensenrechten staan beide incidenten niet op zichzelf. Er is reden voor bezorgdheid. Ook een rapport van het Institute for Justice and Reconciliation over in hoeverre de verzoening heeft doorgewerkt in het land, laat zien dat er nog wel wat werk aan de winkel is.

De onderzoeksresultaten schetsen onder meer het beeld van een land waarvan 44 procent van de inwoners aangeeft dat ze het moeilijk vindt mensen uit andere rassen en bevolkingsgroepen te vertrouwen. Niet zo verrassend overigens in een land wat lang geregeerd werd door het ‘verdeel-en-heers’-principe.Wantrouwen is gezaaid en zit diep.

En bruggen slaan blijkt moeilijk. Uit het onderzoek komt naar voren dat 26 procent van de ondervraagden in het dagelijks leven nooit praat met iemand van een ander ras. En 48 procent geeft aan dat ze in hun vrije tijd geen tijd doorbrengen met mensen uit andere bevolkingsgroepen.

Daarin lijken mensen worden tegengehouden door het feit dat ze geen of weinig kennis zeggen te hebben van de culturele gebruiken van de andere groep. Van de ondervraagde Zuidafrikanen geeft 61 procent aan dat ze niets begrijpt van de manier waarop de andere bevolkingsgroepen leven. Voeg daarbij de 12 procent die zegt ‘onzeker’ te zijn en driekwart van de Zuidafrikaanse bevolking is onwetend en onkundig van de manier waarop mensen in hun eigen land maar buiten hun eigen bevolkingsgroep leven.

Ondertussen vindt een ruimte meerderheid (70%) wel dat streven naar nationale eenheid prioriteit zou moeten hebben.

Onwennig

De uitslag van het onderzoek is niet heel verrassend. In September bevond ik me in Pretoria in een gezelschap dat het huidige Zuid Afrika op micro-niveau vertegenwoordigde. Ik was getuige van hoe zo’n tien mensen - zwart, blank, kleurlingen en Indi-ers – in een communicatietraining wat onwennig het gesprek met elkaar aangingen. Bij doorvragen van de gespreksleider bleek dat angst een grote rol speelde bij ieder van hen. Bang voor wat de ander misschien over hen dacht, bang voor hun eigen emoties. En er was schaamte. Schaamte over het verleden. En niet weten hoe een nieuwe, andere houding aan te nemen.

Wat aan het einde van de dag iedereen duidelijk was, was dat relatie ontstaat en groeit bij de gratie van kwetsbaarheid. Als mensen elkaar in de ogen durven kijken en tegenover elkaar durven te erkennen dat ze bang zijn, onzeker, onwetend... dan komt er ruimte voor dialoog, voor gesprek. Wanneer de buurman kwetsbaar is, dan is het zoveel makkelijker om de drempel over te stappen en je zelf ook (figuurlijk) bloot te geven.

Zuid Afrika is hierin niet uniek. Het is een les met een universele waarde. Voor Kenia, voor Amerika, voor het Middenoosten, voor Europa en misschien ook voor Nederland?

Vertrouw die wereld daarbuiten niet

Onverstoorbaar maakten ze de afgelopen drie jaar bijna dagelijks hun rit naar de zwaar bewaakte gevangenis in Johannesburg. In een tijd waarin de wereld zich druk begon te maken over Zuid-Afrika's criminaliteitscijfers met het oog op het WK voetbal in 2010, groeide er in Sectie Medium C een familieband tussen Martin en Anita de Bruijn en bijna vierhonderd langgestraften. De tijd is echter aangebroken om naar huis te gaan.

Het metershoge zwaar bewaakte hek vol bedrading laat aan de verbeelding weinig over. Hier kom je niet zomaar in en je komt er zeker niet zomaar uit. Hoewel, als je Anita of Martin de Bruijn heet, afkomstig uit het Hollandse Brandwijk, dan gaan de dingen soms anders. Het stel heeft in drie jaar tijd niet alleen deuren voor zich zien opengaan, maar ook relaties opgebouwd waarover zelfs gevangenisbewakers zich verbazen.

Martin (41) en Anita (42) de Bruijn kwamen in maart 2005 naar Johannesburg om een aantal jaren van hun leven te dienen, zo zeggen ze zelf. "Na de onverwachte geboorte van ons dochtertje Naema wilden we uit dankbaarheid een aantal jaren van ons leven geven om God ergens anders te dienen", zegt Martin. Uiteindelijk belandden ze via contacten die ze tijdens eerdere reizen hadden gelegd, in de gevangenis van Johannesburg om daar onder langgestraften een trainingsprogramma op te zetten.

Zo goed als het werk van de grond kwam, zo moeilijk was de start van hun verblijf. In tegenstelling tot gedane beloftes bleken er bij aankomst bijvoorbeeld nauwelijks voorbereidingen te zijn getroffen voor het werk in de gevangenis. Martin en Anita besloten daarop zelf trainingen te gaan ontwikkelen. Hun achtergrond als respectievelijk penitentiair inrichtingswerker en sociaal werker, kwam daarbij goed van pas.

Opeens moesten ze nauw met elkaar samenwerken en allerlei gebeurtenissen en tegenslagen maakten het eerste halfjaar niet gemakkelijk. "We kregen met het een na het ander te maken: een auto-ongeluk, twee keer een auto-inbraak, 's nachts mensen om het huis, de wasmachine kapot... relatief kleine dingetjes, maar als je al onder spanning staat, dan weegt het mee", zegt Anita.

Ze begonnen het werk in de gevangenis door contacten te leggen en trainingen te ontwikkelen die nog het meeste lijken op resocialisatieprogramma's, maar dan gefundeerd op christelijke normen en waarden. Zo kunnen de jongens zich onder meer inschrijven voor trainingen in sociale vaardigheden, een cursus naar aanleiding van de Tien Geboden en een expressiecursus.

Gaandeweg kregen ze daarbij hulp van twee Zuid-Afrikaanse artiesten, Gijs en Jaci de Villiers. Die hielpen bij het ontwikkelen en geven van de expressiecursus. "Het was echt fantastisch en heeft mijn ogen geopend voor een andere wereld", zegt Jaci. Het is een karakteristieke opmerking, want het gros van de blanken in Zuid-Afrika heeft geen idee van wat zich achter de gevangenismuren afspeelt, en wil het liever niet weten ook.

Het kost een paar draaihekken voordat de wereld achter die gevangenismuren zichtbaar wordt. Sectie Medium C, verblijf van Zuid-Afrika's langgestraften, heeft lichtgele muren en grijze vloeren verlicht door tl-lampen. Overal zie je jongens en mannen in oranje of grijze overalls. In het 'leslokaal' staan dertig lichthouten banken en aan de muur hangt een preventieposter tegen aids. In de banken zitten tientallen gevangenen: zo'n vijftig overwegend zwarte hoofden.

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=106435

De veelzijdige kant van Kerst in Zuid Afrika

Het gezicht van Immanuel in Zuid Afrika en daarbuiten kent veel expressies. ‘God met ons’ is overal om je heen, als je het maar wilt zien.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is Sanbonani! Ofte wel ‘welkom allemaal’ (in Swazi). Mijn ouders zien in mijn aanwezigheid in Zuid-Afrika nog weer een kans om dit fantastisch mooie land te bezoeken. En daarmee ook een beetje mij in de watten te leggen. Kerst dit jaar is dus een (hopelijk) zonnige, aan de rand van het Paul Kruger Park. Met sterrennachten die we in Kaapstad niet kennen. Sinds ik in Zuid Afrika woon heb ik zoveel meer bewondering en respect voor de natuur en de schepping gekregen. Het is groots. En vaak adembenemend! Net zoals de komst van Immanuel.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... vraagt misschien om meer kaarslicht dan ons lief is. De elektriciteitsvoorziening is namelijk onvoorspelbaar aan het worden. Door gebrekkige planning en het ontbreken van de juiste mensen met de juiste vaardigheden (braindrain!), kunnen de generatoren van Eskom, het nationale elektriciteitsbedrijf, de vraag om elektriciteit niet altijd aan. Als waarschuwing verschijnt deze dagen onder in je televisiebeeld daarom een balk met de tekst: “Elektriciteitsverbruik stijgt snel. Schakel alstublieft alle apparaten en lichten uit die u niet onmiddellijk nodig hebt”. Gelukkig is de belofte van Kerst wat minder ‘wiebelig’.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is een vriend die er onlangs achter kwam dat hij aids heeft opgelopen tijdens zijn werk in een ander Afrikaans land. Het is een ding om te horen over aids en de statistieken langs te zien komen. Het is een ander verhaal als iemand die dicht bij je staat, je dit vertelt. Als je hem ziet en hoort worstelen met niet alleen de bijwerkingen van de medicatie, maar ook met alle vragen die het oproept. Wonderlijk genoeg moet hij me eraan herinneren dat God ook hierin Aanwezig is. Immanuel ja, inderdaad.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is in mouwloos tshirt en korte broek in de rij staan bij supermarkt waar kerstliedjes door de luidsprekers schallen. Je een weg ploegen door overbevolkte winkelcentra. Of gestrand zijn in de file, terwijl het asfalt onder je wegsmelt van de hitte en boven je Josef, Maria en de ezel in de straat-kerstverlichting staan te knipperen. Kaapstad rekent dit jaar op 3 miljoen bezoekers rond de feestdagen. Dat is een verdubbeling van het aantal inwoners van de stad! Ik ben dus blij dat ik deze hectiek voor een dag of tien kan verlaten. Kerst hier roept wat dat betreft meer de gedachte op: ‘God sta ons bij’.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is overal aanplakbiljetten en banners met daarop aankondigingen van Christmas Carols, al dan niet vergezeld gaande van een picknick, en kerstmarkten. Dit jaar zal ik het missen, maar vier dagen voor Kerst vindt in de botanische tuin de jaarlijkse ‘Carols by Candlelight’ plaats – een evenement waarbij op een groot podium het kerstverhaal wordt uitgespeeld en tussendoor het publiek kerstliederen zingt. Als het donker wordt steekt iedereen zijn kaarsje aan wat zorgt voor een fantastisch effect. Vooral als je bedenkt dat er honderden mensen verspreid zitten op de helling van een heuvel. En ieder jaar horen honderden mensen weer even waar het echt om gaat. Want dat moet gezegd worden: het Evangelie wordt er die paar avonden in klare taal gebracht. En dat is: Immanuel. God kwam en wil nog steeds met ons zijn.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
...is twee vriendinnen die hebben besloten een paar dagen voor een weeskind te zorgen. Aangemoedigd door een andere vriendin, die zelf een kindje heeft geadopteerd uit het betreffende tehuis, openen ze hun kamer en hun leven rond Kerst een paar dagen voor een kind-zonder-familie. Dit is Immanuel-in-de-praktijk!

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is een verdeelde regeringspartij en 3 miljoen Zimbabwanen op ‘bezoek’. Het ANC maakt de overgang van vrijheidsbeweging naar regeringspartij. En dat gaat niet zonder schokken of stoten. Ondertussen passeren dagelijks duizenden Zimbabwanen illegaal de grens omdat ze het in hun eigen land niet meer uit kunnen houden. Zimbabwe gaat al jaren gebukt onder dictatorschap van Robert Mugabe, ooit zelf een ‘vrijheidstrijder’, en er lijkt vooralsnog geen einde aan te komen. Immanuel, ‘God met ons’, is hier vooral een spreken in geloof. Hoewel wie spreekt met mensen in Zimbabwe zelf, kan verhalen horen over hoe God ook op de meest duistere plaatsen voor zijn mensen zorgt.

Kerst in Zuid Afrika anno 2007
... is al dan niet een kerkdienst. Kerst lijkt in Kaapstad minder om kerkdiensten te draaien dan in Nederland. Sommige kerken zijn wel heel actief en organiseren van alles. Andere kerken besteden aandacht aan de kerstgedachte gewoon op de zondag ervoor. Misschien heeft het ook te maken met het feit dat we hier in deze tijd de zomervakanties hebben. Veel mensen zijn dus weg of gaan weg. Maar gelukkig heeft Immanuel niet zoveel te maken met een kerkgebouw of een dienst, als wel met ons hart en onze relatie met God en met elkaar.

ANC in crisis over verkiezing partijleider

Het ANC, de regeringspartij van Zuid-Afrika, beraadt zich op wie de nieuwe partijleider wordt. Het vijfdaagse congres van het ANC begon gisteren in diepe verdeeldheid.

De inzet van het ANC-partijcongres is hoog, want de nieuwe ANC-leider volgt mogelijk in Thabo Mbeki's voetstappen als president van Zuid-Afrika in 2009. Mede daardoor is er de afgelopen maanden een leiderschapsstrijd losgebarsten tussen aanhangers van Mbeki en zijn rivaal Jacob Zuma. De crisis zou het einde van het ANC als vrijheidsbeweging kunnen betekenen of het begin kunnen zijn van echte democratie in Zuid-Afrika.

Het ANC heeft eerder strijd gekend tussen en onder leiders, maar nooit zo fel als nu. Dat erkent zelfs Winnie Mandela, Nelson Mandela's ex-vrouw en voormalig leidster van de vrouwenliga van de partij. Hoe bezorgd ze is, werd duidelijk uit het feit dat ze de afgelopen dagen bij zowel Mbeki als Zuma op bezoek is geweest om te zien hoe een dreigende crisis kan worden afgewend. De voormalige Zuid-Afrikaanse aartsbisschop Desmond Tutu heeft het ANC opgeroepen Jacob Zuma niet te kiezen tot nieuwe leider. ,,De meeste mensen schamen zich voor Zuma'', zei hij zaterdag tegen de BBC.

Duidelijk is dat Thabo Mbeki (65) in 2009, na twee ambtstermijnen, het presidentschap van Zuid-Afrika moet neerleggen. Maar hij kan wel gaan voor een derde termijn als leider van het ANC. Die positie zou hem in staat stellen om feitelijk invloed uit te oefenen op wie dan ook maar de volgende president van het land gaat worden.

Een op de drie Zuid-Afrikanen vindt echter dat Mbeki gewoon, zoals een goed leider betaamt, plaats moet maken voor anderen. Sari Kadi, een vrijwilliger die aidspatiënten helpt en in een arme township van Soweto woont, is een van hen. Ze wil een beter leven En daarom moet Jacob Zuma de nieuwe president van Zuid-Afrika worden. ,,Het heeft niets met president Mbeki te maken'', zegt de 51-jarige. ,,Maar we hebben verandering nodig en hij moet anderen een kans geven.''

Jacob Zuma (65) is de enige andere kandidaat. In tegenstelling tot de gestudeerde en wat afstandelijke Mbeki, is Zuma een selfmade man en een populist. Tijdens het apartheidsbewind was hij zeer actief in de vrijheidsbeweging. Hij zat met onder meer Mandela tien jaar gevangen op Robbeneiland. Hij is van 'eenvoudige komaf' wat hij graag benadrukt en wat hem veel krediet bezorgt bij vooral dat deel van de Zuid-Afrikaanse bevolking dat sinds de afschaffing van apartheid in 1994 nog steeds in armoede leeft. Een van de kritiekpunten op Mbeki is dat hij met zijn macro-economisch beleid te veel gericht zou zijn op het bedrijfsleven en te weinig op de 'gewone man'. Zuma kan dan ook rekenen op de steun van Cosatu, de grootste vakbond in Zuid-Afrika, alsmede de Zuid-Afrikaanse Communistische Partij. Ook de jongerenafdeling en de invloedrijke vrouwenliga van het ANC staan achter Zuma.

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=105465

Vakbond luidt bel over prioriteiten in mijnen in Zuid Afrika

De Nationale Unie van Mijnwerkers in Zuid Afrika heeft er genoeg van. Met het verhaal van de 3000 ondergronds ingesloten mijnwerkers nog vers in het geheugen, zijn er in de afgelopen week weer mijnwerkers omgekomen door bedrijfsongevallen. Tijd om aan de bel te trekken en daarom wordt vandaag in het hele land het werk stilgelegd om aandacht te vragen voor de veiligheid.
Economische belangen blijken zowel voor werkgevers als werknemers zwaar te wegen; soms zwaarder dan een mensenleven. “Niemand wil doodgaan of een ledemaat verliezen, maar tegelijkertijd moeten we in de pas blijven lopen met econonische ontwikkelingen zoals de stijgende rente en inflatie.”

Wie van Johannesburg zuidwaarts rijdt in de richting van de Free State, ziet her en der de mijnen liggen. De hoge torens met daarnaast enorme bergen van zand en gesteente getuigen van bedrijvigheid. Maar mensen zie je nergens. Die zitten voornamelijk twee tot drie kilometer onder de grond. Het is een raar idee om over wegen te rijden wetend dat op dat moment duizenden mensen zich een paar kilometer onder je bevinden.

In Zuid Afrika’s goudmijnen werken zo’n 200.000 mensen. Dat zijn er heel wat minder dan tien jaar geleden. Toen waren het er nog zo’n 750.000. Maar door economische omstandigheden als de situatie op de wereldmarkt en het uitgeput raken van de grond, was er bij Zuidafrika’s mijngiganten als Anglo Gold minder werk voor minder mensen.
Het merendeel van Anglo Gold’s werknemers woont en werkt vandaag de dag in Vaal Reef, een gebied op zo’n anderhalf uur rijden afstand van Johannesburg. De oudste mijn hier, Itereleng, biedt werk aan zo’n 1000 mensen. De toegangspoort heeft aan weerzijden kleine daken van stro en doet denken aan de toegang tot een pretpark. Maar niets is minder waar. Itereleng en de overige Anglo Gold mijnen in het gebied hebben volgens een medewerker alleen al in de eerste vier maanden van dit jaar 27 mensen het leven gekost. Vallend gesteente is een van de hoofdoorzaken, maar ook slecht gestutte mijnschachten en opnieuw boren op plaatsen die eerder als ‘onveilig’ zijn aangeduid zonder eerst geologisch onderzoek te laten doen, zijn deel van het probleem.

Zie ook: "In de mijnen van Vaal Reef wil niemand sterven" (http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=104811)

Als succes je achtertuin binnenwandelt...

Je kunt het waarschijnlijk niet zien, maar het aanplakbiljet in de foto heeft de veelzeggende kop 'Success becomes a curse!'. Ik kwam het vanmiddag tegen op weg door Soweto. Op de voorgrond zie je een verzameling krotten met daarachter het nieuwe voetbalstadion Orlando in aanbouw. Het is een plaatje waar je rond de keukentafel nog heel lang over door kunt praten.

Juist deze week verschenen de resultaten van een onderzoek naar de stand van zaken rond leven in Zuid-Afrika. Behalve positieve feiten zoals toename van het aantal huizen en ook de toegang tot elektriciteit en stromend water, was het schokkend te horen dat het aantal mensen dat leeft in armoede sinds kort na het einde van apartheid, meer dan verdubbeld is. Of wat specifieker: Het aantal mensen dat moet rondkomen van minder dan 1 dollar per dag is toegenomen van 1,9 miljoen (1996) tot 4,2 miljoen (2005).

Een dag later vond ik een bericht, geschreven door een ex-topman van het ANC, waarin hij alle voordelen van het leven in Zuid-Afrika eens op een rijtje zette. Een van de grote punten van vooruitgang noemt hij de inkomsten die Zuid-Afrika nu al krijgt uit het organiseren van de Wereldkampioenschappen voetbal: niet alleen geld, maar ook duizenden nieuwe banen.

En dan zijn er de berichten die bijna dagelijks in de krant staan over (ex)ministers, ambtenaren en zakenlieden die betrapt zijn op fraude en corruptie. Succes kan inderdaad een vloek worden. Het zijn maar weinigen die de last kunnen dragen zonder eronder te bezwijken.

Op dit moment hoop ik maar eenvoudig dat de mensen in die krotjes een baan en inkomsten hebben gevonden in dat enorme voetbalstadion dat in hun achtertuin verrijst. Dan krijgen ze nog iets terug voor de horizonvervuiling die plaatsvindt.