Mugabe legt hulporganisaties lam

KAAPSTAD/HARARE – In de aanloop naar de presidentsverkiezingen op 27 juni lijkt de regering van Zimbabwe nu ook de internationale hulporganisaties de duimschroeven aan te draaien. Zo mag Care International niet langer in het land hulp verlenen.Volgens de Zimbabwaanse autoriteiten zou de organisatie de oppositiepartij MDC steunen. Care International ontkent de aantijgingen.

De meest recente actie van de regering volgt op weken van onrust en toenemend geweld in het land. Op 27 juni gaan de Zimbabwanen opnieuw naar de stembus om definitief een nieuwe president te kiezen. ZANU-PF, de regeringspartij onder leiding van Robert Mugabe, wil tot elke prijs de overwinning behalen en gebruikt daarvoor alle denkbare middelen.

,,De afgelopen weken is een nieuwe, ongekende golf van terreur over het land gespoeld’’, zei MDCparlementslid Eddie Cross dinsdagavond tijdens een bijeenkomst in Kaapstad. Hij maakte melding van geweld en vervolging, waarbij leden van de oppositiepartij (of hun familieleden) worden opgepakt, vastgezet, gemarteld, vermoord.Honderden MDC-leden zouden afgelopen jaren door politiek geweld zijn omgekomen.

Mugabe lijkt niet eens zijn best meer te willen doen nog de schijn van een eerlijke verkiezingscampagne op te houden. Gisteren pakte de politie in Lupane, in het zuidwesten van het land, MDCleider Morgan Tsvangirai en zijn gevolg op. Tsvangirai was op verkiezingscampagne in het gebied, toen zijn konvooi werd aangehouden. Niemand is in staat van beschuldiging gesteld. Ondanks doodsbedreigingen aan zijn adres keerde Tsvangirai onlangs uit Zuid-Afrika terug naar Zimbabwe, om het in de tweede ronde op te nemen tegen Mugabe.

Zondag werd de leider van de kleinere MDC-fractie, Arthur Mutambara, opgepakt, omdat hij zich in een krantenartikel kritisch uitgelaten zou hebben over Mugabe. Hij is inmiddels weer op vrije voeten.
Vorige week werden drie Zuid- Afrikaanse journalisten opgepakt omdat ze zonder toestemming in het land aan het werk zouden zijn.De regering heeft gezegd dat ze hard zal optreden tegen buitenlandse journalisten die zich undercover in het land ophouden.Het drietal heeft een celstraf van zes maanden opgelegd gekregen.

En nu zijn dus de hulporganisaties aan de beurt. Miljoenen mensen in Zimbabwe lijden honger, mede als gevolg van economisch wanbeleid van Mugabe. Honderdduizenden worden gevoed door hulporganisaties.Volgens Mugabe zou het Westen hen gebruiken om de oppositiepartij MDC in het zadel te helpen. Volgens de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW) is het juist andersom en gebruikt Mugabe voedsel als wapen om de komende presidentsverkiezingen te winnen. ,,Als in de plattelandsgebieden alleen Mugabe nog voedsel mag uitdelen, kan hij hiermee een keus kan maken welke mensen hij wil voeden. Hulporganisaties voeden iedereen die honger heeft, ongeacht de politieke voorkeur van die persoon’’, aldus een HRW-zegsman.

Eddie Cross ontkende dat de MDC een middel in de handen van het Westen is om Robert Mugabe te ‘ontmantelen’. Wel waarschuwde hij de Zuid-Afrikaanse leiders dat er op 27 juni voor hen minstens zoveel op het spel staat, als voor de mensen in Zimbabwe. Hun lot is nauw verbonden met de ontwikkelingen in het buurland.
Er is veel kritiek op president Thabo Mbeki, die door de landen in de regio was aangewezen om te bemiddelen in de crisis in Zimbabwe. Hij zou niet genoeg druk hebben uitgeoefend op Robert Mugabe en diens partij ZANU-PF om een verandering in de situatie te bewerkstelligen.

Refererend aan het recente geweld tegen buitenlanders in Zuid-Afrika waarbij zeker zestig mensen omkwamen en tienduizenden buitenlanders op de vlucht zijn geslagen, zei Cross dat Zuid-Afrika niet moet onderschatten hoe de uitkomst van de verkiezingen de situatie en stabiliteit van Zuid- Afrika beïnvloedt: ,,De stroom mensen uit Zimbabwe naar Zuid- Afrika is enorm. Zuid-Afrika moet zich realiseren wat de gevolgen kunnen zijn voor de economie, voor zijn imago en voor de sociale samenhang en stabiliteit, als straks nog meer Zimbabwanen naar hun townships komen. De afgelopen weken hebben laten zien dat Zuid-Afrika niet nog meer vluchtelingen kan herbergen.’’

(ND 050608)

Afrika worstelt zich een weg naar democratie

Ze is een beetje ‘edgy’, zegt ze. Ik kan in het Nederlands geen fatsoenlijk woord bedenken dat recht doet aan haar gevoel. Op het randje, wiebelig, gespannen... het is het allemaal. Emma, mijn sport-lerares, is niet meer zo zeker van de toekomst in Zuid Afrika, dat wil zeggen als blanke. Dat blijkt als we het even hebben over de meest recente ontwikkelingen in de Zuidafrikaanse politiek en het getouwtrek binnen de politie over allerlei (vermeende) corruptieschandalen.

De afgelopen maand is er geen week voorbij gegaan of er was niet een nieuwe aflevering te zien en te beluisteren in de soap ‘Welke hotemetoot wordt vandaag in de schijnwerpers gezet wegens schokkend wangedrag of gebleken onprofessionaliteit?’ Het heeft het vertrouwen van de gemiddelde Zuidafrikaan in de politiek en de politie, die toch al aan het dalen is, behoorlijk aangetast.
En dan heb ik het nog niet over de schade die Zuid Afrika internationaal gezien oploopt vanwege de van corruptie verdachte politiechef Jackie Selebi die ontslag heeft moeten nemen als hoofd van Interpol, de internationale politiemacht. En berichten over een energiecrisis waardoor critici nog weer eens de vraag opwerpen of Zuid Afrika werkelijk in staat is om de Wereldkampioenschappen Voetbal in 2010 te organiseren.

En dat allemaal in dezelfde tijd dat Kenia de voorpagina’s haalt vanwege onlusten na de verkiezingen waarbij volgens de oppositie gefraudeerd is. Kenia stond tot de verkiezingen op 27 december vorig jaar bekend als een van de meest stabiele staten in Afrika. Dat het binnen een paar dagen zomaar kan veranderen in een onveilig, onstabiel land waar ‘etnische zuiveringen’ plaatsvinden, dat kwam als een volslagen verrassing. In ieder geval voor de buitenwereld.

Al met al levert het begin van 2008 geen vrolijk plaatje op van Afrika. Het lijkt alsof het continent lijkt weg te zakken. Dan maar het bijltje erbij neergooien, de moed opgeven want “het wordt toch nooit wat”? Nee. Noem het naief maar de kunst is om te kijken naar het grotere plaatje en een tijdslijn in de gaten te houden.
Wat er in landen als Kenia en Zimbabwe gebeurt, en Zuid Afrika lijkt er iets van mee te krijgen, is de geboorte van een natie en van een democratie. De landen hebben na de onafhankelijkheid van de koloniale machten zelf moeten uitvinden hoe ze zich het beste konden organiseren. En vaak zijn ze daarin gewoon verder gegaan in de voetsporen van hun ‘patroon’. Hun bezetters gebruikten macht, manipulatie, omkoping, corruptie om de macht te kunnen houden en de vrede te bewaren. En in veel gevallen werd dit gewoon gekopieerd. In de meeste van deze landen is ‘democratie’ dan ook niet meer dan een fineerlaagje waaronder de machthebber of chief zijn eigen mensen te eten geeft. Geen wonder dus dat de oppositie in Kenia het nu echt wel welletjes vindt. Want het wordt tijd dat een andere stam uit de staatsruif kan gaan eten.

En hetzelfde geldt min of meer voor Zuid Afrika. De huidige president Mbeki is een Xhosa-man. Binnen het ANC heeft hij plaats moeten maken voor Jacob Zuma, een Zulu. En zijn aanhang heeft grote verwachtingen van deze man. Niet alleen gaat het beter worden voor de arme man en vrouw in Zuid Afrika, de Zulu heeft zijn eigen man aan het roer.
En Emma... ach, zij zou waarschijnlijk voor een blanke president zijn gegaan. Uit een onderzoek dat vorig jaar is gedaan blijkt namelijk dat 44 procent van Zuidafrikanen bij de keuze voor een politieke partij ook het criterium ‘ras’ meeneemt. .

De vraag is wat er de komende maanden gaat gebeuren in Zuid Afrika. Er is een duidelijke strijd gaande binnen het ANC. Niet alleen op het niveau van de gewone man, vooral ook tussen de leidinggevenden. Wat we zien is de worsteling van een vrijheidsbeweging die een politieke partij moet worden voor alle Zuidafrikanen! Daarin kan het nog heel veel kanten opgaan maar laten we hopen dat we daadwerkelijk op weg zijn om een democratie te worden.

Open deuren in gevangenis Johannesburg

In een tijd dat de gevangenissen in Zuid-Afrika het nieuws halen vanwege de slechte staat van de gezondheidszorg en het justitiële apparaat als geheel op meerdere fronten blijkt te falen, maken Martin en Anita de Bruijn bijna dagelijks een gang naar de gevangenis in Johannesburg. In de afgelopen drie jaar is het Nederlandse stel ‘vader en moeder’ geworden van bijna 400 langgestraften.

Het is het verhaal van Handelingen, zegt een vriend tegen me de eerste keer dat hij me over Martin en Anita en hun werk in de gevangenis in Johannesburg, vertelt.

Gevangenisdeuren die opengaan. Ik moet eraan denken als we donderdagmorgen rond 09.00 uur naar het metershoge zwaar bedraade en bewaakte hek lopen dat toegang geeft tot de sectie waar de ‘zware jongens’ zitten. We gaan door een draaihek, en nog een draaihek. En dan zijn er alleen nog maar lichtgele muren, grijze vloeren, tl-lichten en jongens en mannen in oranje of grijze pakjes.

Ik krijg weinig tijd om me claustrofobisch te gaan voelen. Nog voordat we een leslokaal induiken waar zo’n 50 jongens en mannen op ons zitten te wachten, krijg ik al een ferme handdruk en een brede glimlach van twee jongens: Lucky man en Lungile. Het zijn namen van jongens die ‘symbool’ staan voor het levensveranderende werk van Martin en Anita zo blijkt later.

Martin (41) en Anita (42) de Bruijn kwamen in maart 2005 naar Johannesburg om een aantal jaren van hun leven te dienen, zo zeggen ze zelf. Ze starten werk in de gevangenis en schreven programma’s die de aard hebben van rehabilitatieprogramma’s, maar met een sterk fundament van normen en waarden. Zo kunnen de jongens onder meer inschrijven voor trainingen in sociale vaardigheden, een cursus naar aanleiding van de tien geboden en een expressie cursus.

Terwijl ik vanmorgen mijn ogen laat dwalen over de donkerbruine en zwarte hoofden in de banken voor me, lijken ze onschuldig en lichtelijk naief. Maar ze verrassen met hun scherpe en diepe vragen, hun opmerkingen en hun kennis van de Bijbel. Dit zijn de langgestraften van Johannesburg Maximum Gevangenis? Het is moeilijk voor te stellen.

Martin helpt me snel uit de droom en vertelt me later dat dit wel een selectie is. Momenteel hebben ze ‘slechts’ 123 van de 700 ‘zware jongens’ in hun training; jongens die hebben aangegeven te willen leren en veranderen. “Er zitten daar ook jongens in de cel die helemaal niet willen veranderen, hard-core criminelen”, zegt Martin. Maar goed, het is wel een vonkje van hoop in een omgeving die verder rustig als ‘hel’ aangeduid kan worden. Een plek waar een mens zonder God in geen geval beter uit kan komen.

Aan het einde van de ochtend, zetten de jongens een lied in.

“Father, father...”

Jongens die waarschijnlijk nooit een vader gekend hebben.

“Baie dankie...”

En dat vanuit een gevangeniscel

En er gaan inderdaad deuren open: “Jullie liefde voor ons heeft veel deuren voor ons opengezet”, vat een van de zware jongens het samen. “We hebben dingen geleerd die we niet wisten. Er is weer hoop.”