Saturday, February 16, 2008
Upside down economics in the Western Cape
“We have to move towards equality in resources in this country, and that also includes land", says Kleynhans, born and then married into a farmers family. He acknowledges the responsibility of the agricultural sector but the change needs to take place "in a way that we can still feed South Africa and that doesn’t make from us another Zimbabwe. Because what we see happen a lot is that new farmers will get a farm, but no funding to buy seeds or without knowledge about how to actually run a farm. That is one of the big mistakes of the government and the land reform project. Nobody asks what expertise is available, what people have in order to run a farm successfully or compete with the international market.”
Kleynhans is clear about where he thinks the land reform process is off track. But he was also one of the first to respond positively to a request for help in setting up a diary project. At the beginning of last year the Elim community, about 30 kilometers from Napier in the Western Cape, approached him as chairman of the Milk Production Organisation (MPO) and asked him if he could help them to start a dairy production. Kleynhans: “The government helped to build a milk stall about two years ago. It’s there, with all the machinery. But no-one knew how to run it.”
Six months later, in September 2007, Kleynhans and a small team of local workers started with milking the 45 to 52 cows of the community. “The idea behind all of this is to teach people how to milk, how to run a business and next thing, to help them to run their own business.”
Elim has about 8000 hectares of land and enough water and there are plenty of opportunities for farming. The aim is that the community itself will produce what it needs to keep the dairy production going. This will result in a chain of businesses, the creation of jobs and income for the people in the community.
Daen Kleynhans thinks it as his responsibility to see a generation of farmers emerge who know what they are doing. But he seems to be on his own in this, at least in the area where he lives: “Not all farmers think the same as I do. I actually just came from a meeting where we discussed this. What I see with colleague’s is fear. They are afraid of loosing their land, their income. And so they try to protect and hold on to what they have. But will it help? Someone at some point will be loosing land. No matter what. It might be me. There are no guarantees. But I’ve decided to be pro-active cause I understand the past. There is a large group of people who never had the opportunities to develop themselves, to learn and to grow. And that needs to change.”
He would like his colleague-farmers to come and look at what is happening in Elim; how positive it’s impact is on all those involved, including himself. But he’s realistic enough to see that this will take some time. Cause it’s not just fear that holds the South African farmer back from getting involved in such an initiative. Kleynhans points out that farming in South Africa is hard work. The profit margins are small. And there is little time to do something else besides farming. He admits that getting involved in something like the Elim-project does require a substantial amount of time: “I am fortunate with having great staff working at my farm. And I always tell them: Be good to the farm and the farm will be good to you.”
The farmer himself seems to be living this statement: Cause despite the fact that he spends most of his time at the Elim-empowerment project, at the moment he has enough to invest in a second farm. Something he cannot explain. Upside down economics? “I would call it God’s provision. It’s not about my time or investment. It’s all about an issue, a problem that needs to be addressed. There is injustice and I want to do something about that. And I feel God’s saying to me: I will take care of you if you take care of my people.”
Saturday, February 9, 2008
Afrika worstelt zich een weg naar democratie
De afgelopen maand is er geen week voorbij gegaan of er was niet een nieuwe aflevering te zien en te beluisteren in de soap ‘Welke hotemetoot wordt vandaag in de schijnwerpers gezet wegens schokkend wangedrag of gebleken onprofessionaliteit?’ Het heeft het vertrouwen van de gemiddelde Zuidafrikaan in de politiek en de politie, die toch al aan het dalen is, behoorlijk aangetast.
En dan heb ik het nog niet over de schade die Zuid Afrika internationaal gezien oploopt vanwege de van corruptie verdachte politiechef Jackie Selebi die ontslag heeft moeten nemen als hoofd van Interpol, de internationale politiemacht. En berichten over een energiecrisis waardoor critici nog weer eens de vraag opwerpen of Zuid Afrika werkelijk in staat is om de Wereldkampioenschappen Voetbal in 2010 te organiseren.
En dat allemaal in dezelfde tijd dat Kenia de voorpagina’s haalt vanwege onlusten na de verkiezingen waarbij volgens de oppositie gefraudeerd is. Kenia stond tot de verkiezingen op 27 december vorig jaar bekend als een van de meest stabiele staten in Afrika. Dat het binnen een paar dagen zomaar kan veranderen in een onveilig, onstabiel land waar ‘etnische zuiveringen’ plaatsvinden, dat kwam als een volslagen verrassing. In ieder geval voor de buitenwereld.
Al met al levert het begin van 2008 geen vrolijk plaatje op van Afrika. Het lijkt alsof het continent lijkt weg te zakken. Dan maar het bijltje erbij neergooien, de moed opgeven want “het wordt toch nooit wat”? Nee. Noem het naief maar de kunst is om te kijken naar het grotere plaatje en een tijdslijn in de gaten te houden.
Wat er in landen als Kenia en Zimbabwe gebeurt, en Zuid Afrika lijkt er iets van mee te krijgen, is de geboorte van een natie en van een democratie. De landen hebben na de onafhankelijkheid van de koloniale machten zelf moeten uitvinden hoe ze zich het beste konden organiseren. En vaak zijn ze daarin gewoon verder gegaan in de voetsporen van hun ‘patroon’. Hun bezetters gebruikten macht, manipulatie, omkoping, corruptie om de macht te kunnen houden en de vrede te bewaren. En in veel gevallen werd dit gewoon gekopieerd. In de meeste van deze landen is ‘democratie’ dan ook niet meer dan een fineerlaagje waaronder de machthebber of chief zijn eigen mensen te eten geeft. Geen wonder dus dat de oppositie in Kenia het nu echt wel welletjes vindt. Want het wordt tijd dat een andere stam uit de staatsruif kan gaan eten.
En hetzelfde geldt min of meer voor Zuid Afrika. De huidige president Mbeki is een Xhosa-man. Binnen het ANC heeft hij plaats moeten maken voor Jacob Zuma, een Zulu. En zijn aanhang heeft grote verwachtingen van deze man. Niet alleen gaat het beter worden voor de arme man en vrouw in Zuid Afrika, de Zulu heeft zijn eigen man aan het roer.
En Emma... ach, zij zou waarschijnlijk voor een blanke president zijn gegaan. Uit een onderzoek dat vorig jaar is gedaan blijkt namelijk dat 44 procent van Zuidafrikanen bij de keuze voor een politieke partij ook het criterium ‘ras’ meeneemt. .
De vraag is wat er de komende maanden gaat gebeuren in Zuid Afrika. Er is een duidelijke strijd gaande binnen het ANC. Niet alleen op het niveau van de gewone man, vooral ook tussen de leidinggevenden. Wat we zien is de worsteling van een vrijheidsbeweging die een politieke partij moet worden voor alle Zuidafrikanen! Daarin kan het nog heel veel kanten opgaan maar laten we hopen dat we daadwerkelijk op weg zijn om een democratie te worden.
Friday, February 8, 2008
Het is zoeken naar lichtpuntjes voor Mbeki
Sinds hij tijdens de partijbijeenkomst van het African National Congress (ANC) in december onttroond werd als partijleider, lijkt Mbeki een beetje op een president in gijzeling. Met Jacob Zuma aan het roer van de regeringspartij lijkt er voor 's lands president niet veel meer te doen dan 'passen op de winkel'.
Het is misschien wel voor het eerst in zijn tien jaar als president van Zuid-Afrika dat Thabo Mbeki zich zo kan identificeren met zijn volk: op zoek naar lichtpuntjes in een situatie waarin opeens het licht is uitgegaan. Want in al zijn harde werken voor het bewerkstelligen van economische groei voor het land, heeft hij niet alleen het gros van de bevolking, maar vooral ook zijn ANC-achterban, van zich vervreemd.
De verkiezing in december van de populist Jacob Zuma als nieuwe leider van de partij was dan ook niet minder dan een motie van wantrouwen. Mbeki's macro-economische, marktvriendelijke beleid heeft het land geen windeieren gelegd, maar dat is vooral ten goede gekomen aan een kleine zwarte middenklasse. Een groot deel van de Zuid-Afrikanen is nog net zo arm, of armer, als dat ze voor de 'Wende' in 1994 waren.
Draagvlak
Jacob Zuma is ondertussen in de afgelopen twee maanden druk bezig geweest met het geruststellen van buitenlandse investeerders en het formeren van een stevig draagvlak in de top van het ANC. Waar nodig werden Mbeki-aanhangers op doodlopend spoor gezet om plaats te maken voor Zuma-denkenden. Hoewel de partijtop het ontkent, zorgt het voor een gespletenheid in de partij met twee bestuurscentra: Luthuli House, het hoofdkantoor van de regeringspartij met Zuma aan het roer, en de zittende ANC-regering met Mbeki aan het hoofd. Omdat het ANC met twee derde meerderheid in het parlement voor een groot deel het regeringsbeleid bepaalt, zou het Mbeki vleugellam maken. Een president zonder macht die zijn tijd mag uitzitten tot de verkiezingen in 2009.
Mbeki, de man achter de Afrikaanse Renaissance, zou graag als een groot staatsman de geschiedenisboeken ingaan. Maar met het einde van zijn ambtstermijn in zicht, lijkt ook dat waarop hij zich kon beroemen hem bij de handen af te breken. In buurland Zimbabwe gaat president Robert Mugabe ongestoord zijn gang en lijken maanden van bemiddelen niets te hebben opgeleverd.
In eigen land ging letterlijk het licht uit. Nationaal stroombedrijf Eskom kan de vraag naar stroom in Zuid-Afrika niet langer aan. Om de aanwezige capaciteit zo goed mogelijk te verdelen, is niet alleen de export van stroom naar buurlanden als Zimbabwe en Mozambique gestopt, maar worden grote delen van Zuid-Afrika dagelijks platgelegd.
De grote aanjagers van de economie, zoals de mijnen, kunnen door onvoorspelbare stroomvoorziening soms uren- tot dagenlang niet draaien. De kosten hiervan lopen in miljarden rand per dag. Om nog maar te zwijgen over de banen die hiermee mogelijk verloren gaan. Het blijft raden naar waar de regering in 1997 zo druk mee was dat ze geen aandacht schonk aan een rapport van Eskom dat toen al waarschuwde voor ernstige problemen in de nabije toekomst als er niet werd geïnvesteerd in het veiligstellen van de energievoorziening.
Koorddansen
Een ander heet hangijzer is het al dan niet voortbestaan van de Scorpions, een speciale politie-eenheid die de georganiseerde misdaad moet bestrijden. De eenheid werd in 2001 door Mbeki in het leven geroepen, maar is vooral in de afgelopen maanden in ongenade gevallen bij de ANC-leiding. Grootste aanleiding vormen de onderzoeken die lopen naar de handel en wandel van enkele van hun kopstukken zoals Jacob Zuma en politiecommissaris Jackie Selebi.
Wie verwacht dat Thabo Mbeki tijdens zijn 'troonrede' vandaag opeens Zuma's lijflied 'Geef mij mijn machinegeweer' zal aanheffen, kan rekenen op een teleurstelling. Volgens politiek analisten zal het een toespraak à la Mbeki worden: een puntig verhaal zonder toespelingen op wat er de afgelopen maanden in en rond zijn eigen partij is gebeurd. Hij brengt zijn boodschap, zegt wat hij belangrijk vindt, en niet wat mensen of de kiezers van hem verwachten. Hij zal allicht iets zeggen over de stroomcrisis in het land, maar met de verkiezingen voor de deur zal hij geen heel nieuwe beleidsvoorstellen lanceren.
Mbeki kan zich niet permitteren te veel buiten de ANC-perken te gaan lopen. Voor hem is het te hopen dat hij de kunst van koorddansen snel machtig wordt, als hij dit nieuwe - en voor hem waarschijnlijk laatste - parlementaire jaar wil overleven.
Zie ook: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=108436
Tuesday, January 22, 2008
Mag het licht aan? (2)
Geen idee waar deze illustratie vandaan komt, maar hij is erg grappig. Interessant is om te zien hoe crisissituaties vaak het meest creatieve in de mens naar boven halen.
Dit doet me overigens denken aan vroegere geschiedenisexamens waarbij je een illustratie kreeg en dan moest vertellen op welk historisch feit dit van toepassing was, en hoe het verhaal er omheen luidde. In dit geval zou het antwoord luiden:
Historisch feit - In 2008 kampt Zuid Afrika met problemen in de elektriciteitsvoorziening omdat de economische groei heeft gezorgd voor een onvoorziene grote vraag naar stroom. En voor het verhaal verwijs ik je naar de vorige bijdrage, zie hieronder.
Mag het licht aan?
Als je Zuidafrikanen deze dagen vraagt naar hun grootste frustratie, dan zullen ze je bijna unaniem vertellen over de elektriciteitsproblemen. Vooral in de afgelopen twee weken legden stroomstoringen grote delen van het land voor soms uren achtereen plat. Eskom, het nationale elektriciteitsbedrijf, kan door de sterk groeiende economie de vraag naar stroom namelijk niet langer aan. Het ‘goede’ nieuws is dat het niemand onberoerd laat. Want van de bewoners in de townships tot de industrie, iedereen komt aan de beurt. In dit land wat nog steeds op veel verschillende manieren verdeeldheid kent, zijn we hierin tenminste ‘gelijk’. En ook de toerist mag rekenen op deze unieke culturele ervaring. Zo kwamen gisteravond ruim vijfhonderd mensen vast te zitten op de top van de Tafelberg toen rond acht uur de stroom uitviel rond Kaapstads gezichtsbepalende attractie. Behalve dat het volop gelegenheid gaf om de bijna-volle maan aan de zuidelijke hemel te bewonderen, werd het naar mate de avond inviel ook koud op de 1086 meter hoge berg. En op een dag waarop de middagtemperatuur tot boven de 30 graden was gestegen, was niemand daar echt op voorbereid.
Terwijl de schemer daalde en de wolken zich langzaam maar zeker een weg kropen naar het plateau op de top, voegde ik me bij de mensen die zich in lange rijen hadden verzameld voor het voor het gebouw van de kabelbaan. Herhaalde oproepen tot geduld gingen vergezeld van het uitdelen van flessen water en bekers hete koffie. En ondertussen ging met de ondergaande zon langzaam maar zeker echt het licht uit op de Tafelberg.
Vroege uurtjes
Toen rond half 11 de elektriciteit terug was, bleek de stroomstoring een technisch probleem veroorzaakt te hebben in het bewegingsmechanisme van de kabelbaan. De twee cabines hingen tussen hemel en aarde en 37 passagiers moesten door reddingsploegen uit hun benarde positie bevrijd worden. Het was dus niet eerder dan in de vroege uurtjes van de volgende morgen dat ik en de laatste mensen de top van de Tafelberg konden verlaten. Als we nog even gewacht hadden, hadden we de zon ook weer op kunnen zien komen. Het enige wat de directeur van Public Lighting van Kaapstad echter over de situatie wist te zeggen was dat er nu eenmaal gelijke verdeling van elektricteit moet plaatsvinden, en dat iedereen dus op stroomuitval moet rekenen.
Ziezo. Daar kunnen wij en de toeristen het mee doen. Hoe bereid ik me dus voor op een volgend bezoek aan de Tafelberg? Ik neem lessen parachutespringen? Ik zorg voor een extra rugzak met genoeg materiaal om een nacht en een dag op de bergtop door te brengen? Ik ga er niet meer ’s avonds op, zodat ik altijd nog naar beneden kan klauteren? Ik zorg ervoor dat ik mijn coördinaten weet (33° 57' 0" N, 18° 25' 0" E) en dat ik een mobiele telefoon met volle batterij bij de hand heb? Of moeten we maar gewoon helemaal stoppen met die gekkigheid van het willen gaan naar plaatsen op alle momenten van de dag?
Ondertussen is het goed te weten dat Eskom en de overheid bezig zijn een plan uit te werken om ons uit de stroomcrisis te helpen. Een 'stroomloze zondag' zit er niet in, maar mogelijk wel 'stroom-op-de-bon'.
Thursday, January 17, 2008
De universele les van regenboognatie Zuid Afrika
Een achttienjarige jongen rijdt een township binnen, stapt uit en begint in het wilde weg te schieten. Twintig minuten later telt de gemeenschap drie doden en een zevental gewonden. Een dag later overlijdt een tiener aan schotwonden nadat hij zou zijn neergeschoten door een Somalische winkeleigenaar. Twee gebeurtenissen uit de afgelopen twee dagen. Verhalen als deze zijn gelukkig nog vrij uitzonderlijk in Zuid Afrika waar mensen afkomstig uit een groot aantal verschillende stammen en bevolkingsgroepen naast elkaar leven. Opmerkelijk is echter dat betrokkenen en ook de berichtgeving in deze beide gevallen een duidelijke link leggen met racistische motieven en heersende onderbuikgevoelens.
Bevolkingsgroep
Volgens de Zuidafrikaanse Organisatie voor de Mensenrechten staan beide incidenten niet op zichzelf. Er is reden voor bezorgdheid. Ook een rapport van het Institute for Justice and Reconciliation over in hoeverre de verzoening heeft doorgewerkt in het land, laat zien dat er nog wel wat werk aan de winkel is.
De onderzoeksresultaten schetsen onder meer het beeld van een land waarvan 44 procent van de inwoners aangeeft dat ze het moeilijk vindt mensen uit andere rassen en bevolkingsgroepen te vertrouwen. Niet zo verrassend overigens in een land wat lang geregeerd werd door het ‘verdeel-en-heers’-principe.Wantrouwen is gezaaid en zit diep.
En bruggen slaan blijkt moeilijk. Uit het onderzoek komt naar voren dat 26 procent van de ondervraagden in het dagelijks leven nooit praat met iemand van een ander ras. En 48 procent geeft aan dat ze in hun vrije tijd geen tijd doorbrengen met mensen uit andere bevolkingsgroepen.
Daarin lijken mensen worden tegengehouden door het feit dat ze geen of weinig kennis zeggen te hebben van de culturele gebruiken van de andere groep. Van de ondervraagde Zuidafrikanen geeft 61 procent aan dat ze niets begrijpt van de manier waarop de andere bevolkingsgroepen leven. Voeg daarbij de 12 procent die zegt ‘onzeker’ te zijn en driekwart van de Zuidafrikaanse bevolking is onwetend en onkundig van de manier waarop mensen in hun eigen land maar buiten hun eigen bevolkingsgroep leven.
Ondertussen vindt een ruimte meerderheid (70%) wel dat streven naar nationale eenheid prioriteit zou moeten hebben.
De uitslag van het onderzoek is niet heel verrassend. In September bevond ik me in Pretoria in een gezelschap dat het huidige Zuid Afrika op micro-niveau vertegenwoordigde. Ik was getuige van hoe zo’n tien mensen - zwart, blank, kleurlingen en Indi-ers – in een communicatietraining wat onwennig het gesprek met elkaar aangingen. Bij doorvragen van de gespreksleider bleek dat angst een grote rol speelde bij ieder van hen. Bang voor wat de ander misschien over hen dacht, bang voor hun eigen emoties. En er was schaamte. Schaamte over het verleden. En niet weten hoe een nieuwe, andere houding aan te nemen.
Wat aan het einde van de dag iedereen duidelijk was, was dat relatie ontstaat en groeit bij de gratie van kwetsbaarheid. Als mensen elkaar in de ogen durven kijken en tegenover elkaar durven te erkennen dat ze bang zijn, onzeker, onwetend... dan komt er ruimte voor dialoog, voor gesprek. Wanneer de buurman kwetsbaar is, dan is het zoveel makkelijker om de drempel over te stappen en je zelf ook (figuurlijk) bloot te geven.
Zuid Afrika is hierin niet uniek. Het is een les met een universele waarde. Voor Kenia, voor Amerika, voor het Middenoosten, voor Europa en misschien ook voor Nederland?
Saturday, January 5, 2008
Vertrouw die wereld daarbuiten niet
Het metershoge zwaar bewaakte hek vol bedrading laat aan de verbeelding weinig over. Hier kom je niet zomaar in en je komt er zeker niet zomaar uit. Hoewel, als je Anita of Martin de Bruijn heet, afkomstig uit het Hollandse Brandwijk, dan gaan de dingen soms anders. Het stel heeft in drie jaar tijd niet alleen deuren voor zich zien opengaan, maar ook relaties opgebouwd waarover zelfs gevangenisbewakers zich verbazen.
Martin (41) en Anita (42) de Bruijn kwamen in maart 2005 naar Johannesburg om een aantal jaren van hun leven te dienen, zo zeggen ze zelf. "Na de onverwachte geboorte van ons dochtertje Naema wilden we uit dankbaarheid een aantal jaren van ons leven geven om God ergens anders te dienen", zegt Martin. Uiteindelijk belandden ze via contacten die ze tijdens eerdere reizen hadden gelegd, in de gevangenis van Johannesburg om daar onder langgestraften een trainingsprogramma op te zetten.
Zo goed als het werk van de grond kwam, zo moeilijk was de start van hun verblijf. In tegenstelling tot gedane beloftes bleken er bij aankomst bijvoorbeeld nauwelijks voorbereidingen te zijn getroffen voor het werk in de gevangenis. Martin en Anita besloten daarop zelf trainingen te gaan ontwikkelen. Hun achtergrond als respectievelijk penitentiair inrichtingswerker en sociaal werker, kwam daarbij goed van pas.
Opeens moesten ze nauw met elkaar samenwerken en allerlei gebeurtenissen en tegenslagen maakten het eerste halfjaar niet gemakkelijk. "We kregen met het een na het ander te maken: een auto-ongeluk, twee keer een auto-inbraak, 's nachts mensen om het huis, de wasmachine kapot... relatief kleine dingetjes, maar als je al onder spanning staat, dan weegt het mee", zegt Anita.
Ze begonnen het werk in de gevangenis door contacten te leggen en trainingen te ontwikkelen die nog het meeste lijken op resocialisatieprogramma's, maar dan gefundeerd op christelijke normen en waarden. Zo kunnen de jongens zich onder meer inschrijven voor trainingen in sociale vaardigheden, een cursus naar aanleiding van de Tien Geboden en een expressiecursus.
Gaandeweg kregen ze daarbij hulp van twee Zuid-Afrikaanse artiesten, Gijs en Jaci de Villiers. Die hielpen bij het ontwikkelen en geven van de expressiecursus. "Het was echt fantastisch en heeft mijn ogen geopend voor een andere wereld", zegt Jaci. Het is een karakteristieke opmerking, want het gros van de blanken in Zuid-Afrika heeft geen idee van wat zich achter de gevangenismuren afspeelt, en wil het liever niet weten ook.
Het kost een paar draaihekken voordat de wereld achter die gevangenismuren zichtbaar wordt. Sectie Medium C, verblijf van Zuid-Afrika's langgestraften, heeft lichtgele muren en grijze vloeren verlicht door tl-lampen. Overal zie je jongens en mannen in oranje of grijze overalls. In het 'leslokaal' staan dertig lichthouten banken en aan de muur hangt een preventieposter tegen aids. In de banken zitten tientallen gevangenen: zo'n vijftig overwegend zwarte hoofden.
Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=106435