A monster hiding

As the world is watching history unfold in Zimbabwe, I am reading a book on the life of it’s leader Robert Mugabe. It’s not the usual stuff, where an writer gathers what (s)he thinks are pieces of the puzzle and is trying to complete the picture. The book "Dinner with Mugabe" written by South African journalist Heidi Holland is different in that it’s aim is to offer an insiders view in the thought life of an African leader who turned out to become a dictator.

Holland spoke with many different people who in one way or another, at some point in time, got to know, work and/or live alongside Robert Mugabe. And she had an interview with the man himself. Then listening to the tapes, with the help of psychologists she tried to analyze Mugabe’s personality and character. The result is a book that not just offers interesting reading, but also helps to ‘understand’ dictators as human beings.

It’s not an attempt to justify what is wrong, but it’s an effort to look beyond the man who’s been portrayed as a monster. Robert Mugabe is not the devil. He’s a man of flesh and blood. A very lonely, disappointed, emotionally immature and power hungry man who’s trying to keep things together in an extremely self-centered way. If circumstances would have been different and if he had made other choices, Zimbabwe would not be where it is today.

Reading the book makes me think of my experiences in the Democratic Republic of Congo (DRC) last month. Meeting people who were involved in rebel activities, in killing and plundering, gave me a new insight in human nature. More than ever I'm aware of the fact that had my circumstances been different and had I made other choices then I did, I could have ended up being one of them. Because I know that somewhere deep down inside of me there's also a murderer, a dictator hiding. And it's only by the grace of God that that hasn't surfaced in such a way that we encounter with the "monsters" of our era.

Although.... I sometimes am angry. And I do judge. And wasn't it Jesus who warned us, comparing these attitudes with killing someone?

Profeten anno 2008?

Als de kerk niet (meer) spreekt, kan een samenleving dan verweten worden dwaalsporen te volgen? Dat is een vraag die me deze dagen bezighoudt. Gisteren hoorde ik op een symposium een Zuidafrikaanse voorganger en universitair docent spreken over de rol van de kerk in het nieuwe Zuid Afrika. Hoe zij met de afschaffing van apartheid ook haar ‘bestaansrecht’ heeft verloren in de zin van dat ze niet langer weet wie of wat de tegenstander is waartegen gewaarschuwd en waarover gepredikt moet worden. De kerk in een nieuwe context dus. Hoe ziet die eruit?

Duidelijk is dat de Zuidafrikaanse kerk niet goed weet wat ze moet zeggen als het gaat om vragen en uitdagingen van de samenleving anno 2008. Zaken als BEE (Black Economic Empowerment), landhervorming, armoede, corruptie, onderwijs... Het is zoeken naar een theologie in een nieuwe context. En in de lacune die ontstaat floreren bewegingen en kerken die de welvaartstheologie prediken: Als je maar dit of dat voor God doet of genoeg aan Hem geeft, zal Hij je zegenen met nog meer van dit of dat: geld, status, aanzien.

En hoe zit het in Nederland? De kerk in de context van 2008, hoe ziet die eruit? Kunnen we het ons veroorloven om bezorgd ons hoofd te schudden over besluiten die de politiek neemt, over de weg die de samenleving gaat, als we niet de moeite hebben genomen om ons te verdiepen in de uitdagingen van 2008? Of geloven we eigenlijk niet (meer) dat de Bijbel relevant is, dat de Bedenker en Maker van de hemel en de aarde iets te zeggen heeft over issues als stamcelonderzoek, over migratie en integratie, over klimaatverandering, over het zorgstelsel, over arbeid, over opvoeding en onderwijs? Als dat zo is, dan kunnen we inderdaad beter onze mond houden. De bijbel staat immers vol van 'profeten' die hun eigen woorden spraken en daarmee mensen vaker op een dwaalspoor brachten dan dat het hen verder hielp.

De Kerk is geroepen om profeet te zijn; iemand die woorden van Leven brengt, Waarheid. Wanneer we die taak verzaken, dan is de samenleving aan zichzelf overgeleverd. En zal ze met antwoorden en oplossingen komen voor de vraagstukken van 2008, maar het zullen bedenksels zijn die geen oplossing bieden voor wat er ten diepste scheef zit. Dat ook wij daar dan de vruchten van (zullen) plukken, kunnen we alleen maar onszelf aanrekenen.

Goede Vrijdag

Sinds ik alleen werk als freelancer, leef ik niet meer zo met kalenders. En sinds ik in Zuid Afrika woon, ga ik ook niet meer zo met de seizoenen op en neer want dat de winter hier ‘eigenlijk’ zomer is en andersom, is nog steeds verwarrend.

Feit dat het morgen dus Goede Vrijdag is, moest me door anderen verteld worden. Dat gebeurde begin deze week, namelijk met het voorpaginanieuws dat deze vrije dag op dezelfde dag valt als ‘Human Rights Day’, een andere nationale vrije dag in Zuid Afrika. De vakbonden bliezen hoog van de toren: Dat de arbeiders in dit land hierdoor een vrije dag misliepen, dat kon niet! Er moest compensatie komen. De ene na de andere professor en arbeidsdeskundige werd naar zijn of haar mening gevraagd en dat zagen we ’s avonds allemaal op het nieuws langskomen.
Goed, ik weet nog steeds niet of het ‘probleem’ nu is opgelost. Naar verluidt denkt president Mbeki erover om ‘dan maar’ 2 mei uit te roepen tot nationale vrije dag. Waar dan de werkgevers weer van omver rollen want denk aan de enorme ‘economische implicaties’. Alsof we al niet genoeg te lijden hebben onder stroomuitval, een 53 procent prijsverhoging voor electriciteit en omhoogschietende benzineprijzen.
Jaja, ga er maar naast staan...

De reden waarom ik eigenlijk over Goede Vrijdag begon na te denken was echter een email van het ANC. In een algemeen persbericht ‘feliciteerden’ ze allerlei bevolkingsgroepen met de feestdagen die voor ons liggen. Want zowel de christenen als de moslims, de joden en de Zuidafrikaan-met-hart-voor-tradities hebben reden om te gedenken en te vieren. De christenen denken tijdens de Paasdagen aan het sterven van Jezus Christus (opmerkelijk: het ANC kan niet blijkbaar niet schrijven dat we daarnaast ook vieren dat Hij weer is opgestaan!); de moslims vieren de verjaardag van Mohammed; de joden herinneren elkaar deze dagen aan het verhaal van Esther en hoe een genocide werd voorkomen, en de Zuidafrikaan-met-hart-voor-traditie viert het Oogst Feest.

Vond dat wel een interessant overzicht. Niet slecht voor een ‘regenboognatie’ wat Zuid Afrika zegt te zijn. Maar ook veelzeggend dat Jezus Christus als ‘een van de redenen’ wordt genoemd waarom we deze dagen even stilstaan. Zuid Afrika is een seculiere staat. En waar ik blij ben met de ruimte die alle bevolkingsgroepen in dit land hebben en krijgen, stemt het me triest dat in de mengelmoes van feesten en helden, de Waarheid niet gekend en erkend wordt.

A new oath for MP's?

Fast Facts, a publication from the South African Institute of Race Relations, suggests an oath that parliamentarians could take before they extract money from taxpayers:

"The weeks ahead will see Parliament debate the budget votes of various ministers and then enact an appropriation bill authorising the collection of taxes so that they have money to spend. If schoolchildren are to be expected to take an oath, perhaps members of Parliament (MPs) could set an example by doing the same.

The oath could go something like this:

‘We the representatives of the people hereby recognise that the money we are about to appropriate does not belong to us, neither has it been earned by us. It is instead the fruits of the labour of others, poor as well as rich. We honour all those who have worked to earn the money we are about to take away from them. We acknowledge that many of those from whom we will take money will struggle to make ends meet on what is left to them.

‘We pledge that the money thus received by us will be held by us in solemn trust. We promise that it will be used only in the public interest and in accordance with law. This promise embraces all money appropriated by us, including income tax, value added tax, customs and excise and import duties, fuel levies, estate duty, Seta levies, and all other taxes, duties, dues, and levies in whatsoever guise, shape, or form.

‘We further pledge that we will exercise proper oversight over all expenditure of the money so appropriated. We will require each and every minister, and every other organ of state, to account for all the funds allocated to them. We will scrutinise all accounts to ensure that funds are spent only for the purposes determined by Parliament, that they are spent timeously, and that budgetary allocations are not exceeded. We will ensure that all accounts are open for public inspection.

‘We solemnly swear to be especially vigilant against the unethical or dishonest use of moneys entrusted to our care. We will never abuse our privileged position for our own personal financial gain. Nor will we allow moneys appropriated by us to be diverted for party-political gain or for the personal enrichment of ministers or officials.’

Traffic

One day last year I discovered a new game on my parent’s coffee table: Rush hour. It consists of a number of small plastic cars that can only move vertical or horizontal within a restricted area, and one little red car that needs to find its way to the exit. I enjoyed playing it, not thinking much of it. But from this week I know where the game was invented: Kampala!

Taxi busses (Mutatu’s), motor cycles (boda boda’s), trucks, bicycles, cars and pedestrians are moving along Entebbe road into the city. If there were any lines on the tarmac or a difference between paved and non-paved road, no one seems to bother.
As we move with the crowd this morning, Inge explains to me that she only dared to start driving when she understood the system. “Is there a system?” I ask surprised, looking again at the uncontrollable and unpredictable traffic-movements around us. "Yes", Inge assures me: “You are responsible for the square meter in front of you”.
Cars have mirrors and indicators but no-one seems to bother to actually use them. As we’re talking a 4x4 suddenly takes the half a meter in front of us, the driver not seeming to be aware of anyone else on the road, let alone our relatively small and scratched blue car.

At least the little red car in ‘Rush hour’ stays unharmed cause the game does have ‘lines’ along which the traffic is supposed to be moving. Getting it out of the traffic jam is a matter of thinking ahead, anticipating, planning. Hm, maybe the game wasn’t invented in Kampala after all...

Processing time

I am back with my friends Nico and Inge in Kampala. And will use the next few days to process my DRC-adventure. I had a GREAT time. What an experience! I travelled criss-cross through the Ituri, North and South Kivu provinces, saw places and met many wonderful people.

The DRC, this nation that in my view had become some sort of 'black hole' (it just takes and nothing positive seems to come out of it), opened itself up to me with its amazing beauty and lovely people.
The country itself has a lot of potential in terms of resources: minerals, furtile land and lots of people. It is rich. Actually, Congo could be one of the wealthiest nations on earth if it would be able to use all its resources in a productive way. However, there are many different parties both within and outside its borders who look at having a piece of the cake. And who benefit from the instability in particularly the rich eastern part of the country.

The Congoleze themselves are gentle, kind and caring people. It's very easy to get contact with them and have a great time. They love dancing and singing. In general they have a soft heart and are not seeking conflict or the challenge of a fight. How ironic and tragic it then is that a huge part of their country is in shambles caused by fighting, killing, plundering, burning, raping, abduction...

This nation is full of giants; huge and complex issues that humanly speaking cannot be resolved. But the good news is that ultimately the future of this nation doesn't depend on us humans, and so I could leave with a sense of hope. Hoping that slowly but surely, through many efforts, peace will find its way to people's hearts, opening doors for healing and restoration to the whole of the nation. And hoping that I can go back some time soon!

(Photo: Christian Kilundu is working as a communicator for World Vision in eastern DRC. He was my guide most of the time in and around Beni and Goma. He not only introduced me to some of WV's projects but also told me a lot about the history of the country and didn't grow tired answerring my trillion questions. I was excited to find out that he has a journalism background as well! :-))

Kantoordagje...

Vandaag een kantoordagje. Foto's organiseren, laatste spelling check van namen van plaatsen en mensen (leuk: veel is gewoon schrijven-zoals-je-het-zegt...), aantekeningen doornemen, nog een gesprekje met deze en gene en lunchen in een van de 'upperclass' hotels in Goma.

Morgenvroeg vlieg ik met een vlucht van een NGO (nee, geen Congoleze luchtfietserij meer voor mij...) via Beni terug naar Kampala. Het plan was dat ik daar met Ri-et het weekend zou doorbrengen, maar dat gaat helaas niet door. :-( Ik ga dus weer gezellig bij Nico en Inge op bezoek en maandagmorgen stap ik waarschijnlijk op een bus naar Soroti. Dat is dan de laatste 'uitzetter' voordat ik vrijdag terugkeer naar huis.

Tijd in de DRC was heel heel erg bijzonder. Het is een land vol 'reuzen' die menselijkerwijs gesproken niet verslagen kunnen worden. Maar ik geloof ook niet dat het van ons mensen afhangt en dus heb ik hoop. De Congoleze bevolking zelf heeft een zachtaardig karakter, ze zijn warm en hartelijk en oha vredelievend. Het land is alleen TE rijk, zoals een Nederlander vanmorgen opmerkte. Als alle rijkdom (grondstoffen, mineralen) eerlijk verdeeld zou worden onder de Congoleze bevolking, zouden ze rijker zijn dan de gemiddelde Amerikaan of Europeaan... Dat ze zich dus in een situatie bevinden van zoveel geweld, is grotendeels te wijten aan feit dat ze veel hebben en verschillende partijen en landen een stuk van die cake willen. Met name hen die zelf weinig of niets bezitten zoals Rwanda.

De gevolgen hiervan zijn dagelijks zichtbaar. Het mag dan officieel 'vrede' zijn in de DRC, nog dagelijks vormen zich nieuwe vluchtelingenkampementen. Sommigen daarvan in gebieden waar noodhulp niet of nauwelijks toegelaten wordt door de lokale rebellengroepen.

Gisteren bezocht ik een drietal vluchtelingenkampen. De eerste, Shasha - een pygmee-enkamp, bestaat nu bijna een jaar en voedselhulp heeft deze mensen nog niet kunnen bereiken. Het betekent dat de ruim 8000 mensen en kinderen (driekwart van het kamp bestaat uit kinderen tot 17 jaar!) echt niets hebben. Het stuk plastic wat ze kregen om hun hutjes van bamboe en bladeren in ieder geval waterdicht te kunnen maken, hebben ze verkocht om wat eten te kunnen kopen. World Vision heeft in deze kampen zogenoemde Child Friendly Spaces ingericht waar kinderen kunnen spelen en worden beziggehouden door een aantal WV-medewerkers samen met betaalde vrijwilligers uit de kampen zelf.

Ik heb heel erg veel bewondering voor de mensen hier. Veel van World Vision's medewerkers zijn Congolezen - mensen die ervoor kiezen een verschil te maken in hun eigen door oorlog en rampen verscheurde land, een land wat door mensen met macht wordt gebruikt en misbruikt voor hun eigen doeleinden.
Vanmorgen bedacht ik dat iedereen die nog gelooft in de grondbeginselen van het humanisme, hier een weekje rond zou moeten lopen.

(Foto: World Vision is als een van de weinigen werkzaam in het Shasha Kamp nabij Goma. Ze zorgen voor afleiding voor de kinderen dmv spel, sport, toneel, dansen, zingen, tekenen etc.)