Vergeving in een tijd van haat

Het kerkje in Kenilworth, opgetrokken uit witgepleisterde stenen, doet in niets denken aan het bloedbad van juli 1993. Dertig seconden op een regenachtige zondagavond waren genoeg om elf mensen van het leven te beroven en 55 kerkgangers te verwonden. Zuid-Afrika beleefde de geboorteweeën van een vrije samenleving. De kogelgaten in een gordijn getuigen er nog van.

Een toename van politiek geweld kenmerkte de aanloop naar de eerste vrije en democratische verkiezingen in Zuid-Afrika, in 1994. Diverse partijen wilden dat hun stem gehoord werd. Sommige waren daarin agressief en radicaal, zoals het relatief kleine Pan Afrikaans Congres met zijn eigen militaire organisatie, de APLA. Die was erop gebrand het land onbestuurbaar te maken zodat mensen voor een zwarte regering zouden kiezen. Het waren vier APLA-aanhangers die op die 25e juli, gisteren vijftien jaar geleden, een koude, natte winteravond, de St. James-kerk in Kenilworth, een voorstad van Kaapstad, binnenvielen.

Frank J. Retief was destijds voorganger van de gemeente. De huidige emeritus rector en bisschop van de Church of England in Zuid-Afrika kwam in 1968 vanuit Durban naar Kaapstad om samen met zijn vrouw hier een kerk te stichten. In 31 jaar tijd groeide het initiatief uit tot een levendige gemeente van vijfduizend leden. Er kwamen 22 kerken uit voort. ,,We maakten enorme dingen mee'', vertelt Retief. ,,Tijden waarin de Heilige Geest zo aan het werk was, dat we de hulp van andere voorgangers moesten inroepen om het werk aan te kunnen. We organiseerden kerkdiensten in volle bioscoopzalen, we gingen de krottenwijken in, mensen bekeerden zich, we wisten niet wat we aan moesten met de enorme respons. Mensen wilden naar binnen, ze braken deuren open, kropen tussen de benen van de ordedienst door; zwarten, blanken en kleurlingen.''

Dat was tijdens de apartheidsperiode. Het is volgens Retief een misverstand dat apartheid, ook de kerkgemeenschap waarvan zijn gemeente deel uitmaakte, voet aan de grond had. ,,Wat binnen de Nederduits Gereformeerde Kerken gebeurde, was niet wat je in andere kerken zag.''

Op 25 juli 1993 waren Retief en zijn gezin net terug van hun eerste vakantiereis in 25 jaar. De kinderen (14 en 18 jaar oud) wilden naar de kerkdienst 's avonds. Retief zelf had hoofdpijn en besloot thuis te blijven.

,,Er waren zo'n twaalfhonderd mensen in de kerk. Onder hen zo'n 120 Russen. Na de val van de Muur in 1989 deden Russische boten onze haven weer aan. Een echtpaar uit onze gemeente, Dawi en Marita Ackermann, begon de Russische zeelui te betrekken bij onze gemeente.''

Die avond, terwijl een jong stel op het podium stond te zingen, kwamen drie mannen met AK-47-machinegeweren en granaten de kerk binnen.

Lees verder: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=118380

Foto: Frank J. Retief

Zuid-Afrika-in-1-minuut

President Thabo Mbeki had er een speech voor nodig om Zuid Afrika’s voornaamste problemen nog weer eens te benoemen, ik zag het vanmiddag in een minuut langskomen: armoede, criminaliteit en geweld.

Terwijl ik stond te wachten voor een rood stoplicht was er eerst een oudere dame met een door zon en wind verweerd gezicht. Voor zich hield een stuk karton waarop iemand (zij?) had geschreven dat ze niets had en de vraag of ik iets – wat dan ook – kon geven. Ik draaide het raam naar beneden en gaf haar een mueslibar die ik naast me op de stoel had liggen.

Ze had nog geen ‘God bless you’ gezegd of van de auto voor me werd de voordeur opengerukt. Een man duwde hardhandig de bestuurster naar de passagierstoel, ging vervolgens achter het stuur zitten en begon duidelijk zichtbaar tegen haar te schreeuwen. Het volgende moment sprong het stoplicht op groen en ging hij er met gierende banden vandoor. Ik volgde, in de war, niet wetend wat te denken van de situatie.
Het was het einde van de middag en het was druk op de weg. Dus al snel zat ik weer achter hem. De auto slingerde over de weg terwijl de bestuurder duidelijk bezig was de vrouw verbaal tegen de grond te werken. Waarschijnlijk dwong hij haar om op de grond te gaan zitten want al snel was ze niet meer te zien.
Tegen die tijd raakte ik er meer en meer van overtuigd dat dit wel een hijack moest zijn. Toen reed de man de auto van de weg en zette hem stil in de berm. De auto’s die volgden, reden voorbij. Ik ook.

Wat te doen?
Ik belde het algemene alarmnummer en gaf na een korte uitleg van wat ik net voor mijn ogen had zien gebeuren, het kenteken door. Toen ik twee uur later belde om te horen of er nieuws was, bleek mijn oproep nergens geregistreerd. Na nog een keer het verhaal gedaan te hebben, belde de politie me tien minuten later om gegevens te verifiëren.

God, God van Afrika. Van Zuid Afrika. Ik heb gebeden voor deze vrouw – dat wat de situatie ook was, haar niets aangedaan zou worden. Dat ze beschermd zou zijn. Want dat heb je in dit land wel nodig. En ik realiseer me vandaag als nooit te voren dat ik al zeven jaar een ‘wonder’ leef. Het wonder van bescherming wat ik als ‘normaal’ ben gaan zien.

En Mbeki, president van Zuid Afrika, en je minister van Veiligheid - als jullie misschien wat vaker zelf door de straten van Zuid Afrika zouden rijden, zou je geen urenlange speeches nodig hebben om de situatie te beschrijven. En zou je al helemaal niet "mensen die zeuren over criminaliteit" naar het buitenland doorverwijzen.